Açıklama

Algoritmayı veya iğne deliği kamerasını icat eden büyük Müslüman bilim insanları, bilimsel deneyleri ile din arasında bir boşluk görmemişlerdir. Aslında, İslam, onların bilimsel merakını teşvik etmiş ve yaratıcısına daha da yaklaşmalarına yardımcı olmuştur. İslam ile çeşitli bilgi alanları arasındaki bu bağ yüzyıllar boyunca kopmamış; İslam medeniyetinin şekillenmesine katkı sağlamış ve Avrupa’daki karanlık çağlara ışık taşımıştır. Bugün, böylesi dinamik bir Müslüman kimliğine her zamankinden daha çok ihtiyaç vardır.

İslami eğitimin temel ilkeleri, İslami değerlerin çağdaş eğitim araçlarıyla bütünleştirilmesini vurgular. Bu yaklaşım, inanç ile bilim arasında uyumlu bir ilişki kurmanın, eleştirel düşünceyi geliştirmeye odaklanmanın ve Müslüman gençler arasında ümmet merkezli bir bakış açısı kazandırmanın önemini ortaya koyar. Bu kolokyumda, İslami eğitimi yalnızca Şeriat ve ritüellerin ötesine geçerek, insanlığın faydası için bu Ümmeti inşa etme yolu olarak gören başarılı modeller üzerine ışık tutulmaktadır.

Dr. Farah Ahmed, Shakhsiyah Schools’da Mütevelli Heyeti Başkanı ve Eğitim Direktörüdür. Cambridge Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde Leverhulme Early Career Research Fellow olarak görev yapmakta ve Cambridge Eğitim Diyaloğu Araştırma Grubu’nun Intercultural and Conflict-transformation Dialogue başlığını birlikte yürütmektedir. Dr. Ahmed, İslami eğitim üzerine geniş çapta yayınlar yapmış ve Müslüman öğretmenler için araştırmaya dayalı müfredat geliştirme ve öğretmen eğitimi konularında on dokuz yıl çalışmıştır. Güncel projesi, İslami Eğitim Teorisi’nde diyaloğun felsefi araştırmasını ve İngiltere’deki medreselerde (ek destekleyici okullar) diyaloğa dayalı pedagojiyi deneysel olarak incelemeyi kapsamaktadır.
(Daha fazla bilgi için: www.shakhsiyah.org, www.shakhsiyahschools.uk, www.ielc.camtree.org)

Dr. Mohamed S. Ebeida, Sandia Ulusal Laboratuvarları’nda araştırma bilimcisi olup 50’den fazla yayını bulunan ve Itkan Institute of Technology’nin kurucusudur. Itkan Robotics, ABD’deki çeşitli ödüllü FIRST Tech Challenge (FTC) takımlarına, The Marvels adı altında ev sahipliği yapmaktadır. Enstitü, Müslüman topluluk içinde ve ötesinde STEM konularına (bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik) erişimi genişletmek için çalışmaktadır.
(Daha fazla bilgi için: www.itkan.one)

Tartışma ve devamındaki Soru-Cevap oturumu, Vrije Universiteit Amsterdam’dan Dr. Usaama Al-Azami tarafından yönetilmiştir.

 

Özet

Dr. Farah Ahmed

Giriş

Bu sunumda odak noktası Shakhsiyah eğitim modeli ve uygulamaları olsa da, herhangi bir modelin dayandığı teoriyi anlamak önemlidir. Shakhsiyah, İslami dünya görüşünden beslenen bir ümmet temelli eğitim modelidir.

Shakhsiyah Hikayesi: Zaman Çizelgesi

• 1990’ların sonları: Küçük çocuklara yönelik evde eğitim ağlarından ortaya çıkmıştır; İslam’da eğitimin tanımlanması ve ebeveyn sorumluluklarının belirlenmesine odaklanılmıştır; İslami eğitim üzerine sürekli araştırma, deneme ve geliştirme yapılmıştır.

• 2002: Erken çocukluk evde eğitiminden 3–11 yaş arası öğrenciler için Londra ve Slough’da iki kayıtlı okula kademeli genişleme.

• 2007: 11–16 yaş arası evde eğitim gruplarına genişleme.

• 2020: 11–16 yaş arası öğrenciler için kayıtlı okulun açılması.

İslami Dünya Görüşü

Amaç, eğitimi İslami bir dünya görüşüne dayalı olarak kavramsallaştırmak ve uygulamak ve bu görüşü öğrencilere kazandırmaktır.
Dünya görüşü, temel felsefi bakış açısını ve dünyadaki davranışları yönlendirir ve eğitimin amaçlarına ilişkin sorulara yanıt vermemizi sağlar.
İslam’ın iki başlangıcı—yaratılış, Adem (AS)’e isimlerin öğretilmesi ve nihai mesaj, Hz. Muhammed ﷺ’in okumaya teşvik edilmesi—birer eğitimsel karşılaşmadır.

Cebrail Hadisi

• Dinin bütünü için temel bir planı temsil eder: İslâm, Îmân ve İhsân.

• Peygamber ﷺ, başka bir yaratılış olan Cebrail ile diyalog temelli eğitimsel bir karşılaşmada hem öğretici hem de öğrenici olarak yer alır; bu, eğitimin amacı (neden), yöntemi (nasıl) ve pratiğini (ne) modellemektedir.

• Eğitimle ilgili temel kavramları sunar: terbiye, taʿlîm ve taʾdîb, sırasıyla İslâm, Îmân ve İhsân ile ilişkilidir.

• Bu kavramlar, insanın potansiyelinin (şahsiyet) gerçekleştirilmesini, eğitimin amacı olarak daha derin anlamda kavramamıza olanak sağlar.

Shakhsiyah Modeli

• Temel İslami ilkeleri, teorinin pratik olarak uygulanmasını sağlayacak şekilde bütünleştirir; bazılarının varsaydığı gibi değerlerin seküler çerçevelere eklenmesi ile karıştırılmaz.

• Sistemin yedi ilkesi arasında niyya (niyet), ḥalaqa (peygamber pedagojisi) ve qudwa (örnek olarak liderlik)bulunur.

• Diğer bazı İslami eğitim sistemleri, yükseköğretimden başlayarak aşağıya doğru yayılan bir model önerirken, Shakhsiyah doğum öncesinden başlayan bir aşağıdan yukarı yaklaşımı benimser.

• Shakhsiyah, insan potansiyelinin sadece yüzeysel kimlik inşası değil, şahsiyet olarak gerçekleştirilmesi sürecini yansıtır.

• Shakhsiyah; karakter, kişisel yetki, bireysellik ve diyalojik ilişkilenmeyi, kendisiyle, yaratılışın tüm seviyeleriyle ve Yaratıcı ile kapsar.

Diyalog Temelli Peygamber Pedagojisi: Ḥalaqa

• Ḥalaqa (çalışma halkası)—küresel İslami eğitim geleneklerinde, Peygamber örneğine dayanarak—Shakhsiyah modelini uygulamada kilit bir unsurdur.

• Ḥalaqa, tıpkı Kur’an gibi, eleştirel, yansıtıcı ve diyalojik pedagojiyi modelleyerek yeniden canlandırılmayı gerektirir.

• Sadece aktarım değil, tartışma; sadece çalışma değil, düşünme ve öğrenme; inanç ve eylemde eleştirel yansıtma ve etkinlik sağlar.

• Tematik müfredatlar, ḥalaqa pedagojisi ve ümmetçi düşünce gibi İslami ilkeleri tüm ders alanlarına entegre ederek öğrenimi bütüncül ve uygulanabilir kılar.

Etkisi ve Vizyon

• Ampirik araştırmalar, modelin öğrencileri eleştirel ve manevi olarak dahil etme yeteneğini desteklemektedir.

• Amaç, modern zorlukları eleştirel bir şekilde aşarken İslami değerlere bağlı bireyler yetiştirmektir.

 

 

Dr. Mohamed S. Ebeida

Giriş

Itkan Enstitüsü, Müslüman topluluklarda STEM eğitimini teşvik etmeyi amaçlamakta ve Müslüman gençlerin İslami kimliklerini korumayı hedeflemektedir.
Ayrıca, İslami kimliği bilimsel ve teknolojik mükemmellikle yeniden bağlama çabasını savunmaktadır.

Müslüman Gençler İçin Temel Zorluklar

• Akran baskısı, toplumun İslam hakkındaki yanlış algıları ve medyanın olumsuz temsili, kimlik krizleri ve savunmacılığı tetiklemektedir.

• İslami öğretiler ile modern kariyerler arasındaki kopukluk, amaç duygusunda parçalanmaya ve İslam ile ilerleme arasında algılanan çelişkilere yol açmaktadır.

Itkan Modeli

• STEM eğitimini güçlendirme aracı olarak kullanarak, teknolojik mükemmelliği savunan bir İslami kimliğe sahip olma gururunu gençlerde geliştirmektedir.

• Ebeveynleri, mentör ve rol model olarak sürece dahil ederek topluluk bağlarını güçlendirmektedir.

• Mescidin evrensel rolünü, yalnızca ritüel yapılan bir alan olmaktan çıkararak, gençlerin cevap bulabileceği, kariyerlerini geliştirebileceği ve günlük hayatlarına etki edebileceği bir topluluk temelli eğitim merkezi haline getirmektedir.

• İslami ilkelerin pratik uygulanmasını, uygulamalı öğrenme ve liderlik fırsatları yoluyla teşvik etmektedir.

Itkan Modelinin Uygulama Adımları ve Başarıları

• Topluluk STEM uzmanlarından öğrencilere bilgi aktarımı.

• Öğrenci hiyerarşisi üzerinden: öğrenciler birbirine öğretir, bu da bilgi ve özgüveni artırır.

• Öğrencilerin bilgilerini yakın topluluklarla—Müslüman ve gayrimüslim; ulusal ve uluslararası—paylaşmasını teşvik etmek.

• Endüstri ile bağlantılar kurmak—programlara finansman sağlamak ve kariyer yolları açmak.

• STEM mükemmelliğini İslami bir yükümlülük olarak görmek—“teknoloji meraklısı ama seküler” Müslümanı geçmişte bırakmak ve orantısız seküler ve ateist elit akademinin etkisine karşı korumak.

• Bölümler ağı kurmak; bilgi paylaşımını teşvik etmek.

• Ulusal ve uluslararası yarışmalarda başarı göstermek; Itkan öğrencileri robotikte ulusal ve uluslararası tanınırlık kazanmıştır.

• Ümmetin yumuşak gücünü inşa etmek ve öğrencilerin bunu görmesini sağlamak; Müslüman öğrencilerin rekabetçi alanlardaki katkılarını göstermek.

• Müslüman alimlerden destek almak.

• Ümmete karşı sorumluluk aşılamak—“öğrencilerin Ümmetlerini yanlarında taşımasını sağlamak.”

Günlük Çalışma

• Program, 7 yaşından itibaren her yıl düzenli olarak, yıl boyunca yürütülmektedir.

• “Müslüman olmak dünyanın en havalı şeyi ve Allah’ın en büyük hediyesi” düşüncesini aşılayarak İslami kimlik ve pratiği güvence altına alır.

• Bilimi Allah’a yaklaşmanın bir aracı olarak gören, teknoloji meraklı Müslüman liderler yetiştirir.

Panel Tartışması

 

Örtüşme ve Farklar

• İki model, eğitim ve Ümmet’in eğitim öncelikleri konusundaki nüanslı farklılıklara rağmen birçok açıdan örtüşmektedir.

• Her iki model de eleştirel düşünce, inisiyatif ve liderliğin küçük yaşlardan ergenlik dönemine kadar geliştirilmesini önceliklendirir.

• Shakhsiyah, genel eğitimde İslami geleneği içeren geniş tematik bir müfredat sunarken, Itkan STEM alanlarını hedefler ve İslami ilkeleri teknolojik yenilikle ilişkilendirir.

Shakhsiyah’ın Tartışılması

• Elitizm ve evrensel eğitim: Shakhsiyah kavramı, özellikle felsefe ve tasavvuf bağlamında elitist söylemi yansıtan al-insān al-kāmil gibi klasik kavramlarla aynı değildir. Ancak Shakhsiyah modeli, evrensel eğitim için nasıl ölçeklenebilir?

• İslami kavram ve terminolojiden yararlanmak, kendimizi daha bütüncül anlamak için kavramsal haritalar sunar.

• Premodern İslami eğitimi elitist, modern sömürgeci Batı eğitimini evrensel görmek yanlıştır—Müslümanlar yüksek okuryazarlık seviyelerinden faydalanıyordu; herkes Kur’an okuyabiliyordu; akademik erişim modern kapitalizm altındaki elit kurumlara göre daha meritokratikti.

• Ölçeklenebilirlik, öğretmen eğitimi, araştırma ve yeni okulların kurulması için modelde eğitim sağlanmasını gerektirir.

Itkan’ın Tartışılması

• Kimlik ve mükemmellik: Kimlik, sadece seküler bilgi alanlarında mükemmelliğe eklenen yüzeysel bir unsur mu? Müslümanların aktif olarak baskıya uğradığı şirketlerle rahatça işbirliği yapılabilir mi?

• Ölçeklenebilirlik: Proje, üç yıl önce Dallas, TX’deki iki İslami merkezde başladı; şimdi ABD ve Kanada’daki 12 eyalette 35 İslami merkezi kapsıyor ve Avrupa ile Güney Asya’da da yayılma gösteriyor; üyelik her 10 ayda iki katına çıkıyor.

• Amaç, baskıya karışmış problemli şirketleri onaylamak değil. Müslümanlar herkesten öğrenebilir, ancak sağlam ilkelere sadık kalmalıdır.

• Amaç, ümmet dayanışmasını geliştirmek—bölümler arası işbirliği yoluyla—çocuklara Müslümanların, sosyal medyanın olumsuz etkilerinden Filistin’deki soykırıma kadar onları etkileyen teknolojik sorunları çözmek için birlikte nasıl çalışabileceğini öğretmektir.

• Her şeyden önce, program gerçek dünya problemleri için deneyimsel öğrenim sunar ve tarbiyeye pratik fırsatlar sağlar.

 

 

Soru-Cevap Oturumu

 

Ulusal Aidiyet vs. Ümmet Aidiyeti

• Ahmed: Çocuklar, gerçek dünya bağlamlarına göre eğitilmelidir. İslami kavramlar, bu bağlamla ilişkili olmalıdır. Birleşik Krallık’ta eğitim gören çocuklar, hem Birleşik Krallık’ın hem de yaşadıkları ve ilişkili oldukları diğer dünya bölgelerinin tarihine dair bilgi sahibi olmalıdır. Bireysel inisiyatifin ve öğrenme sevgisinin aşılanması, çocukların, yaratıcı inisiyatife düşmanca veya baskıcı yaklaşan diğer eğitim biçimlerine—yükseköğretim dahil—geçiş yapsalar dahi başarılı olmalarını sağlar.

• Ebeida: Itkan programlarındaki çocuklar öncelikle ABD doğumludur. Program, onlara hem Amerikalı hem de Müslüman olarak başarılı olabileceklerini ve ikisi arasında bir çelişki olmadığını göstermektedir. Ayrıca, mükemmellik sergileyerek, Müslümanlar geçmişte olduğu gibi günümüzde de gayrimüslimler tarafından örnek alınmaktadır. Müslüman kimliğine yönelik gururun aşılanması, kimlik krizi sorununu tamamen ortadan kaldırmaktadır.

Eğitmen Seçimi Zorlukları

• Ahmed: İslami eğitimde derin bir şekilde benimsenmiş bir görüş, eğitmenin her şey olduğudur. Eğer eğitmenin niyeti saf ise, eğitim görevini yerine getirmek için gereken her şeyi yapma motivasyonuna sahip olacaktır. Ayrıca, eğitmen sürekli bir öğrenici olmalı ve mesleki gelişimle sürekli meşgul olmalıdır; eğitmen kendi shakhsiyahsı üzerinde sürekli çalıştığında, bu özellik çocuklara da aktarılmaktadır.

• Ebeida: Daha önceki aşamada zorluk, programa kayıt yaptıran öğrencilerin fazlalığı iken; şu anda zorluk, zamanlarını gönüllü olarak ayırmaya istekli yeterli sayıda yetkin eğitmenin fazla olması ve bu becerilerin etkili bir şekilde kullanılmasının sağlanmasıdır. Programın küresel kapsamının gelişmesiyle birlikte, her bağlamın farklı ihtiyaçlarına göre programı nasıl uyarlayacağı konusunda yeni bir zorluk da ortaya çıkmıştır.