Kasım ayındaki kolokyumumuz, ümmetin uluslararası ilişkilerdeki rolü ve küresel güç dengelerindeki olası dönüşüm üzerine odaklanmıştır. Değerli konuşmacılar arasında, İslam medeniyet paradigmasını uluslararası ilişkilere entegre etme konusunda öncü olan Kahire Üniversitesi Emeritus Profesörü Dr. Nadia Mostafa ile Al-Hadara Araştırma Merkezi Direktörü Dr. Medhat Maher yer almıştır.

Dr. Mostafa, Gazze’deki güncel gelişmeler üzerine düşüncelerini paylaşarak ümmetin durağan bir varlık olarak algılanmasını eleştirmiştir. Gazze’ye doğrudan yardım edememesine ve genel kırılganlık durumuna rağmen ümmetin, Gazze ile derin bir dayanışma içinde olduğunu ve kaderini Filistin’in kaderiyle özdeş gördüğünü ifade etmiştir.

Ümmetin dünya genelindeki somut varlığına dikkat çeken Dr. Mostafa, onu yalnızca soyut bir kavram olarak değerlendirmenin yanlış olduğunu vurgulamıştır. Hilafetin kaldırılmasının üzerinden yüz yıl geçmiş olmasına rağmen, bu olayın Doğu Türkistan’dan Filistin’e kadar uzanan geniş bir coğrafyada ümmet üzerinde kalıcı etkiler bıraktığını belirtmiştir. Gazze’deki durumun, ümmetin daha geniş tarihsel anlatısının bir parçası olduğunu ve ümmetin bu çağrıya yanıt vermeye devam ettiğini dile getirmiştir.

Dr. Mostafa, bölgesel siyasi rejimlerin ümmetin acılarını hafifletme konusundaki başarısızlığını eleştirirken, bu rejimlerin öneminin abartılmaması gerektiğini, ümmetin direncini ve bağımsız olarak var olma kapasitesini sürdürdüğünü vurgulamıştır. Ayrıca ümmetin modern sömürgecilik, işgal ve emperyalizme karşı mücadelede sunduğu derslere değinmiş; kimliğini korumasının, özgürleşme ve dönüştürücü değişim için zorunlu olan medeniyet paradigmasını muhafaza ettiğini ifade etmiştir.

Dr. Mostafa, mevcut uluslararası sistemin yerine ümmetin dünya görüşünü yansıtan yeni bir sistemin inşasını savunmuştur. Bu bağlamda, ümmet ile ulus-devlet arasındaki ilişkilerin, İslami değerler ile ulusal güvenlik anlayışının ve ümmetin hareket serbestisinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu tartışmaların, ümmetin medeniyet düzeyinde özerkliğe ulaşması açısından hayati öneme sahip olduğunu vurgulamıştır. Medyada sıklıkla olumsuz biçimde temsil edilen ümmetin, özellikle Gazze’deki son gelişmelerle birlikte bu önyargılı anlatıları kırma fırsatı bulduğunu ve direncinin görünür hale geldiğini ifade etmiştir.

Dr. Maher ise konuşmasına ümmetin varlığı, mevcudiyeti ve iradesi arasındaki farkı belirterek başlamış; özellikle ümmetin uluslararası siyasetteki iradesi üzerinde durmuştur. Üç temel eksen etrafında konuşmasını şekillendirmiştir: araştırma ve analizde ümmetin iradesini kavramsallaştırmak, bu iradenin küresel siyasetteki varlığını ortaya koymak ve daha geniş bir medeniyet vizyonunun parçası olarak bu iradeyi güçlendirme stratejilerini tartışmak.

Dr. Maher, ümmeti küresel bir varlık olarak tanımlamış; ancak çeşitli engellerin onun hedeflerine ulaşma ve dünya sahnesinde yapıcı bir etki oluşturma kapasitesini zayıflattığını belirtmiştir. Ümmetin uluslararası siyasette edilgen bir konumdan çıkabilmesi için, mevcut siyasi gerçeklikleri ve dijital ortamı kullanarak ulus-devlet siyasetinin ötesine geçen medeniyet potansiyelini harekete geçirmesi gerektiğini savunmuştur.

Ümmetin etkinliğini sınırlayan etkenler arasında İslamofobi, mevcut uluslararası sistemin ekonomik kalkınma üzerindeki baskıları, savaşların yıkıcı sonuçları ve Arap Baharı’nın iç ve dış baskılar nedeniyle başarısızlığa uğraması yer almaktadır.

Dr. Maher, bu zorlukların aşılabilmesi için üç yönelim önermiştir: Arap Baharı sürecinde yaşanan aksaklıklara rağmen liberal düşünürlerin savunduğu biçimiyle demokrasinin yeniden canlandırılması; özgürlüğü güvence altına almak için ümmet içi birliğin güçlendirilmesi; ve ümmeti siyasal eylemin ve iradenin temel birimi olarak konumlandıracak şekilde bağımsızlık ve medeniyet temelli özerkliğin yeniden tesis edilmesi.

Dr. Nadia M. Mostafa, Kahire Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Emeritus Profesörü ve İslam Medeniyet Paradigmasının kurucu isimlerinden biri olarak, ümmeti uluslararası ilişkilerde bir analiz birimi ve etkin bir özne olarak ele almıştır. Onun sunumunu takiben, Al-Hadara Araştırma Merkezi Direktörü Dr. Medhat Maher, teorik tartışmayı güncel dünya olayları ile ilişkilendirerek ümmetin uluslararası sahnede etkili bir aktör olma potansiyeline dair uygulama alanlarını değerlendirmiştir.

Zaman: Cumartesi, 25 Kasım 2023, Saat 11.00 (Doğu Saati)
Konuşmacılar:
Dr. Nadia M. Mostafa, Uluslararası İlişkiler Emeritus Profesörü, Kahire Üniversitesi
Dr. Medhat Maher, Al-Hadara Araştırma Merkezi Direktörü
Moderatör: Dr. Usaama al-Azami

Dr. Nadia Mostafa

Nadia Mahmoud Mustafa, Kahire Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler profesörüdür ve Medeniyet Çalışmaları ve Araştırmaları Merkezi’nin Kurucusu ve Başkanıdır. Dr. Mustafa, Uluslararası İlişkiler alanında İslami Medeniyetçi Paradigmanın önde gelen isimlerinden biridir ve son kırk yıl boyunca bu alanda yayın yapmakta ve araştırma çalışmalarına öncülük etmektedir. 17’den fazla kitabın yazarıdır; bunun yanında, “My Umma in the World” kitap serisi ve “International Relations in a Changing World” ansiklopedisi de dahil olmak üzere 40’tan fazla kitabın editörlüğünü veya ortak editörlüğünü yapmıştır. Ayrıca Arap ve uluslararası dergilerde yaklaşık 55 makale yayımlamış, akademik konferans ve seminerlerde yaklaşık 111 araştırma tebliği sunmuş ve 40’tan fazla yüksek lisans ve doktora tezine danışmanlık yapmıştır. Çok sayıda Arap ve uluslararası ödülün sahibidir.

Dr. Medhat Maher

Medhat Maher, Kahire, Mısır’daki Medeniyet Çalışmaları ve Araştırmaları Merkezi’nin Direktörüdür. Kahire Üniversitesi’nde “The Reality of Jurisprudence in Islamic Political Heritage: Jurisprudential, Philosophical, and Social Models” başlıklı teziyle yüksek lisans derecesi almıştır. Doktora tezi ise “The Equation of Power, Interest, Ethics, and Law in International Politics: Theory and Application from Comparative Paradigms” başlığını taşımaktadır. Dr. Maher, siyasi ve şer‘î akademik birikimini Müslüman ümmetin güncel meseleleriyle ilişkilendiren çok sayıda akademik yayının yazarıdır.