{"id":12064,"date":"2025-07-06T22:10:20","date_gmt":"2025-07-06T22:10:20","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.ummatics.org\/?p=12064"},"modified":"2026-02-19T07:56:28","modified_gmt":"2026-02-19T07:56:28","slug":"ruzgar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/ruzgar\/","title":{"rendered":"R\u00fczgar\u0131 Yeniden Arkam\u0131za Almak | \u00dcmmetiks ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Ele\u015ftirel Kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n Gereklili\u011fi"},"content":{"rendered":"

Arap Ayaklanmalar\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerinden on y\u0131l ge\u00e7ti ve \u00fcmmet k\u00fcresel anlamda her zamankinden daha k\u00f6t\u00fc bir durumda. Ana ak\u0131m, geleneksel \u0130slam, \u00fcmmetin hem i\u00e7inden hem d\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131 kaynaklarca bask\u0131 alt\u0131nda. D\u0131\u015fardan gelen tehditler, burada s\u0131ralanamayacak kadar \u00e7ok. Bu tehditlerden baz\u0131lar\u0131, her t\u00fcr ba\u011f\u0131ms\u0131z \u0130slami kamusal siyasi s\u00f6ylemi \u015feytanla\u015ft\u0131rmaya, hatta su\u00e7 haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir dizi sa\u011flam finanse edilmi\u015f STK, d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu ve \u0130slamofobik devlet akt\u00f6rlerinden gelmektedir. \u00d6te yandan bir\u00e7ok Arap otokrat da \u2018ter\u00f6rle m\u00fccadele\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda yerel siyasi hareketleri \u015feytanla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve yasad\u0131\u015f\u0131 ilan etmi\u015f, b\u00f6ylelikle bu kaos ortam\u0131nda kendi koltuklar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bu otokratik despotlar bir taraftan da kendilerini d\u00fcnyaya ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc reformcular olarak sunmak i\u00e7in ellerinden geleni ard\u0131na koymam\u0131\u015flard\u0131r. Tarek Masoud (2021) Harvard\u00a0 Ash Center for Democratic Governance and Innovation<\/i>\u2019a (Demokratik Y\u00f6netim ve \u0130novasyon i\u00e7in Ash Merkezi<\/i>) verdi\u011fi online bir r\u00f6portajda \u015f\u00f6yle der: \u201c\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nem ile Arap Bahar\u0131\u2019n\u0131n en yo\u011fun oldu\u011fu zaman aras\u0131nda bir fark varsa o da, b\u00f6lgedeki otokratlar\u0131n art\u0131k kendilerini basit istikrar \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131yla me\u015frula\u015ft\u0131rmak yerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve modernle\u015fme temsilcileri olarak sunmalar\u0131d\u0131r.\u201d<\/span>1<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Ne var ki \u00fcmmetin, \u00f6zellikle de Kuzey Amerika\u2019daki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu en b\u00fcy\u00fck tehdit, \u00e7ok daha derinden ve i\u00e7erden gelmektedir. \u0130\u00e7 bask\u0131lar, \u00fcmmetin \u2018solundan\u2019, \u2018sa\u011f\u0131ndan\u2019 ve benim \u2018umursamaz orta\u2019 dedi\u011fim k\u0131sm\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Solda yer alanlar, yayg\u0131n kabul g\u00f6ren \u0130slami kurallar\u0131, daha geni\u015f ilerici sek\u00fcler-liberal toplum hareketleri u\u011fruna terk etmeye g\u00f6n\u00fcll\u00fc olanlard\u0131r. Sa\u011fda ise halk\u0131 e\u011fitmek yerine utand\u0131rmaya hevesli, mezhepsel ve d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 bir \u2018alfa erkek\u2019 tarz\u0131 politika benimseyen ki\u015filer vard\u0131r. Bunlar, ciddi akademik ara\u015ft\u0131rmalardan ziyade realite \u015fovlar ve sosyal medya geyiklerine daha uygundur. \u00dcmmetin sa\u011f ve sol kanatlar\u0131ndan gelen tehditler ne kadar ciddi olursa olsun bana g\u00f6re esas endi\u015fe kayna\u011f\u0131, \u00fcmmete dair en ufak fikri olmayan siyasetten uzak, umursamaz orta k\u0131s\u0131md\u0131r. \u0130lk iki grup en az\u0131ndan \u0130slam inanc\u0131 ve uygulamalar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131na tatbik etmek i\u00e7in \u00e7aba sarf ederler. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck kesimini temsil eden umursamaz orta ise, n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda din hanesine \u2018\u0130slam\u2019 yazd\u0131r\u0131r ve belki bayramlar\u0131 kutlarlar ama bunun \u00f6tesinde dinle anlaml\u0131 hi\u00e7bir ba\u011flar\u0131 yoktur. \u00dcmmetin uzun vadede kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kacak en b\u00fcy\u00fck sorun, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendi dinlerine d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, bu umursamazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu noktaya gelmemiz \u00fcz\u00fcc\u00fc ama \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Me\u015fhur bir hadiste buyrulur ki; \u2018\u00f6yle bir g\u00fcn gelecek ki milletler bir yeme\u011fe \u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcr gibi \u00fczerimize \u00fc\u015f\u00fc\u015fecekler.\u2019 Ayr\u0131ca bu ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n say\u0131ca az olmayacaklar\u0131 aksine \u2018selin s\u00fcr\u00fckledi\u011fi \u00e7er \u00e7\u00f6p\u2019 gibi savrulmu\u015f olacaklar\u0131 ifade edilmi\u015ftir.<\/span>2<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

\u00dcmmetiks projesi, \u00fcmmetin tepetaklak u\u00e7urumdan yuvarland\u0131\u011f\u0131 bu noktada elzem bir \u00e7abad\u0131r. Ku\u015fat\u0131c\u0131 bir kavram \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f, sayg\u0131ya dayal\u0131 bir diyalog ve s\u00f6ylemi te\u015fvik eden yeni bir kamusal alana acil ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u2018K\u00fcresel olarak \u0130slam \u00fcmmetinin kolektif gelece\u011fini ciddiye alan, ortak hilafet anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yeni s\u00f6ylemler ve uygulamalar yaratma ihtiyac\u0131\u2019 s\u00f6z konusudur.<\/span>3<\/sup><\/a><\/span>Benim g\u00f6z\u00fcmde, \u00dcmmetiks projesinin \u00f6z\u00fc tam da budur. Nitekim Profes\u00f6r Anjum, 2019\u2019da Yaqeen Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde yay\u0131mlanan ve yeni tart\u0131\u015fmalara zemin haz\u0131rlayan \u2018Kim Hilafet \u0130stiyor\u2019 (Who Wants the Caliphate?) ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda, benim \u2018hilafet merkezli s\u00f6ylemsel d\u00fc\u015f\u00fcnme\u2019 olarak nitelendirdi\u011fim \u015feyle ilgilenen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yapmas\u0131 gerekenin, teoriyi pratikle birle\u015ftirme ihtiyac\u0131 oldu\u011funu belirtir. Anjum\u2019un ifadesiyle \u00fcmmetiks, \u2018M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck ve acil y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ihmal etmeden b\u00fcy\u00fck hayaller kurmalar\u0131na, yerel davran\u0131rken k\u00fcresel d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine y\u00f6nelik bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlar olarak politik ya\u015fama imkanlar\u0131n\u0131 yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnme, yeniden hayal etme, tart\u0131\u015fma ve bu yolda ba\u011flant\u0131lar kurma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r.\u2019 \u00dcmmetiks, belli bir dogmay\u0131 dayatma ya da kat\u0131 ve d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imi de\u011fildir. Allah\u2019\u0131n s\u0131fatlar\u0131 veya cennet ve cehennemin ezeli olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine as\u0131rlard\u0131r s\u00fcren anla\u015fmazl\u0131klar\u0131, farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip olanlara kar\u015f\u0131 bir silah olarak kullanmakla ilgili de de\u011fildir. Aksine \u00fcmmetiks, kendi toplumsal hedeflerine sahip etkin siyasal bireyler olarak M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu d\u00fcnyada neler ba\u015farabileceklerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmekle ilgilidir.<\/span><\/p>\n

\u00dcmmetiks, ezoterik mistisizm veya metafizik \u00fczerine bir \u00e7al\u0131\u015fma olmasa da, siyasi bir yol haritas\u0131 \u00e7izerken bu konular\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurur. Ayr\u0131ca, \u00fcmmetiks, \u201cNe do\u011fu, ne bat\u0131, \u0130slam Cumhuriyeti, \u0130slami \u00c7\u00f6z\u00fcm!\u201d (na\u015farq\u012b, na\u011fharb\u012b, cumh\u016br\u012b-i Isl\u0101m\u012b veya al-Isl\u0101m huwa-\u2018l-\u1e25\u0101l) gibi bo\u015f sloganlar atmaz ve herkesin kolayca biat edece\u011fi ideal bir adam\u0131 halife olarak belirlemeyi de ama\u00e7lamaz. Hepimiz bu y\u00fczeysel tart\u0131\u015fmalar\u0131n bizi nereye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc daha \u00f6nce g\u00f6rd\u00fck. Bu forum, anlaml\u0131 bir \u0130slam siyaseti tart\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli entelekt\u00fcel ko\u015fullar\u0131 yaratma yeri olarak anla\u015f\u0131labilir. Wael Hallaq\u2019\u0131n \u0130mkans\u0131z Devlet (The Impossible State, 2013) adl\u0131 eseri, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, modern d\u00fcnyada \u0130slami bir ulus-devletin olas\u0131l\u0131klar\u0131na y\u00f6nelik bir ele\u015ftiri olarak okunmakla birlikte, \u00e7a\u011fda\u015f M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in anlaml\u0131 siyasal eylemlerde bulunma konusunda \u00f6nemli tavsiyeler sunmaktad\u0131r. Hallaq, \u015feriat kurumlar\u0131n\u0131n uzun zaman \u00f6nce yok oldu\u011funu ve tekrar geri gelmesinin pek olas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtse de, yine de \u015feriat\u0131n \u201cahlaki etkilerinin sapasa\u011flam ayakta oldu\u011funu\u201d ve \u201cbu ahlak sisteminin [\u2026] paha bi\u00e7ilmez bir sermaye oldu\u011funu\u201d (s. 168) ifade etmektedir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca Hallaq\u2019a g\u00f6re, M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in anlaml\u0131 siyasal eylemlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir yolu, kal\u0131plar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fi ve \u00f6zg\u00fcn hayal g\u00fcc\u00fc gerektirir. Zira b\u00fcy\u00fck sosyo-politik d\u00fczeni meydana getirecek toplumsal birimler, her\u015feyden \u00f6nce tekrar dirilmesi gereken ahlaki topluluklar olarak yeniden ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Tarihsel ahlaki kaynaklar, ekonomi, e\u011fitim, \u00f6zel ve kamusal alanlar ve en \u00f6nemlisi \u00e7evre ve do\u011fal d\u00fczenle nas\u0131l etkile\u015fimde bulunulmas\u0131 gerekti\u011fine dair bir \u00e7er\u00e7eve sunar.<\/span>4<\/sup><\/a><\/span> Ayn\u0131 zamanda, toplumsal ve bireysel haklar kavram\u0131na yer vererek liberal d\u00fczenin haklar kavram\u0131n\u0131n eksikliklerini ve g\u00fc\u00e7l\u00fc yanlar\u0131n\u0131 net bir \u015fekilde anlamaya olanak sa\u011flar.<\/span>5<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

Bu \u00fcmmetiks projesinin, Hallaq\u2019\u0131n ortaya koydu\u011fu sorulara cevap vermek i\u00e7in \u00e7ok uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u0130slam\u2019\u0131n tarihsel ahlaki kaynaklar\u0131ndan faydalanan \u00fcmmetiks projesi, giderek karma\u015f\u0131kla\u015fan ve yabanc\u0131la\u015ft\u0131ran bir d\u00fcnyada \u00fcmmetin refah\u0131yla ilgili geni\u015f yelpazedeki konular hakk\u0131nda \u00f6zg\u00fcrce fikir al\u0131\u015fveri\u015fi yapmay\u0131 hedefliyor. Bu, sanayi sonras\u0131 d\u00f6nemde y\u00f6netim ve genel anlamda siyaseti tan\u0131mlayan ara\u00e7sal ak\u0131l ve s\u0131rf mant\u0131\u011fa dayal\u0131 liberal ekonomik rasyonalitenin \u00f6tesine ge\u00e7mek demektir. \u00dcmmetiks, siyaset bilimci Wilson Carey McWilliams\u2019\u0131n bir zamanlar \u201chayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 siyaseti\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Amerikan siyasetini tan\u0131mlayan karamsar ve alayc\u0131 bir siyasal s\u00f6ylem bi\u00e7imini a\u015fmak ve bunun yerine, siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi Kur\u2019ani de\u011ferlerle diriltmek ve kamusal ve \u00f6zel alan aras\u0131ndaki ge\u00e7irgen s\u0131n\u0131rlar\u0131 yeniden sorgulamakt\u0131r. Ve nihayetinde, bir g\u00fcn bu ad\u0131mlar\u0131 daha da \u00f6teye ta\u015f\u0131yabilecek olanlara umut olmakt\u0131r.<\/p>\n

Ancak bu projenin ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in \u00fcmmeti meydana getiren halklar\u0131n bu projede b\u00fcy\u00fck bir rol almas\u0131 gerekti\u011fini unutmamal\u0131y\u0131z, nihayetinde ortak kaderimizi \u015fekillendirmekten hepimiz sorumluyuz. Umar\u0131m bug\u00fcn bu yaz\u0131y\u0131 okuyanlar bu \u00e7a\u011fr\u0131ya kulak verir ve fikirlerini yaz\u0131ya d\u00f6kmeye ba\u015flarlar, b\u00f6ylece hep birlikte ilerlemeye ba\u015flayabiliriz.<\/span>6<\/sup><\/a><\/span> Fikirlerinizi forumumuzda payla\u015fmaya davet ediyorum. Bu projenin ilk a\u015famas\u0131nda yer alanlar, stat\u00fckonun ve sek\u00fcler liberal kapitalist siyasi \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerinin \u00f6tesinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye odaklanm\u0131\u015f, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnebilen dindar M\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131r.<\/span>7<\/sup><\/a><\/span> Bu proje ilerledik\u00e7e sizlerle birlikte b\u00fcy\u00fcmeyi sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla bekliyoruz.<\/span>8<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Arap Ayaklanmalar\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerinden on y\u0131l ge\u00e7ti ve \u00fcmmet k\u00fcresel anlamda her zamankinden daha k\u00f6t\u00fc bir durumda. Ana ak\u0131m, geleneksel \u0130slam, \u00fcmmetin hem i\u00e7inden hem d\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131 kaynaklarca bask\u0131 alt\u0131nda. D\u0131\u015fardan gelen tehditler, burada s\u0131ralanamayacak kadar \u00e7ok. Bu tehditlerden baz\u0131lar\u0131, her t\u00fcr ba\u011f\u0131ms\u0131z \u0130slami kamusal siyasi s\u00f6ylemi \u015feytanla\u015ft\u0131rmaya, hatta su\u00e7 haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir dizi sa\u011flam […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":5317,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[162,169],"tags":[174],"class_list":["post-12064","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirma-makaleleri","category-donusum-calismalari","tag-arastirma-makaleleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12064"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12064\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}