{"id":12083,"date":"2025-07-14T11:56:01","date_gmt":"2025-07-14T11:56:01","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.ummatics.org\/?p=12083"},"modified":"2025-12-04T12:22:08","modified_gmt":"2025-12-04T12:22:08","slug":"ikincitez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/ikincitez\/","title":{"rendered":"\u0130kinci Sav: Ge\u00e7mi\u015f Bir Engel De\u011fil, Bizim \u0130lham Kayna\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r"},"content":{"rendered":"

Bu yaz\u0131, M\u00fcsl\u00fcman birli\u011finin savunulmas\u0131na dair bir dizi sav\u0131n ikincisidir. Dizinin giri\u015f yaz\u0131s\u0131 i\u00e7in buraya<\/a> t\u0131klay\u0131n.<\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

\u00d6zet. <\/i>M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n siyas\u00ee birli\u011fi, hem Kur’an\u00ee bir zorunluluk hem de \u00fcmmetin hayatta kalmas\u0131 ve ilerlemesi i\u00e7in tarih\u00ee bir gerekliliktir. Ge\u00e7mi\u015fteki b\u00f6l\u00fcnme ve \u00e7at\u0131\u015fmalar, bu birli\u011fi gereksiz veya tehlikeli hale getirmez. Tarihteki \u0130slam toplumlar\u0131, siyas\u00ee par\u00e7alanmalara ra\u011fmen ortak inan\u00e7lar, hukuk sistemleri ve ticaret a\u011flar\u0131 yoluyla bu birli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Teknolojik zorluklar ve d\u00fcnya tarihindeki fakt\u00f6rler daha kapsaml\u0131 birle\u015fme \u00e7abalar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlam\u0131\u015f olsa da bu engeller art\u0131k ge\u00e7erli de\u011fildir. Birli\u011fin faydalar\u0131, zorluklar\u0131ndan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ve M\u00fcsl\u00fcmanlar, ge\u00e7mi\u015ften ders alarak birlik i\u00e7inde bir gelecek i\u00e7in \u00e7aba sarf etmelidirler.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

B\u00fcy\u00fck tarih\u00e7i \u0130bn\u00fc\u2019l-Esir (\u00f6. 630\/1233), do\u011fudaki b\u00fcy\u00fck \u0130slam \u015fehirlerinin Mo\u011follar taraf\u0131ndan yok olu\u015funa \u015fahit olurken “Ke\u015fke anam beni hi\u00e7 do\u011furmam\u0131\u015f olsayd\u0131 da d\u00fcnyada daha \u00f6nce ya\u015fanmam\u0131\u015f bu felaketi g\u00f6rmeden \u00f6l\u00fcp gitseydim ve unutulsayd\u0131m,” diye feryat ediyordu. . \u00dcstelik en k\u00f6t\u00fcs\u00fc daha ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131. Hen\u00fcz ele ge\u00e7irilmeyen M\u00fcsl\u00fcman \u015fehirlerdeki k\u00fct\u00fcphaneler, K\u0131yamet G\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn alametlerine dair kitaplarla doluydu. \u0130slam\u2019\u0131n serg\u00fcze\u015fti sona ermi\u015fti ve beraberinde d\u00fcnyan\u0131n da sonu geldi deniliyordu. D\u00fcnya h\u0131zla sonuna yakla\u015f\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Pek \u00e7o\u011funa g\u00f6re Mo\u011follar\u0131n kanl\u0131 ordular\u0131, kesinlikle Yec\u00fcc ve Mec\u00fcc\u2019t\u00fc. 1258 y\u0131l\u0131nda, \u0130slam\u2019\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u015fehri olan Ba\u011fdat ya\u011fmaland\u0131 ve bir daha asla toparlanamad\u0131.<\/p>\n

Halbuki \u0130slam sadece hayatta kalmam\u0131\u015f, sadece iki as\u0131r sonra 1453 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019un fethiyle yeni bir zirveye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bab\u00fcr Sultanl\u0131\u011f\u0131, k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde Hindistan \u00fczerindeki hakimiyetini peki\u015ftirecekti. \u0130slam, Bat\u0131 Afrika\u2019dan G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019ya kadar her yerde k\u00f6k salm\u0131\u015ft\u0131. Amerikal\u0131 tarih\u00e7i Marshall Hodgson’a g\u00f6re, e\u011fer bir Marsl\u0131, on be\u015finci y\u00fczy\u0131lda D\u00fcnya’ya inse ve buran\u0131n gelece\u011fini \u00f6ng\u00f6rseydi, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yak\u0131nda t\u00fcm gezegeni fethedece\u011fi sonucuna var\u0131rd\u0131. \u0130slam, durdurulamaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in \u0130stanbul\u2019un fethinin manev\u00ee bir anlam\u0131 vard\u0131. Resulullah (sav) bunu \u00f6nceden bildirmi\u015f ve oray\u0131 ilk fethedecek orduyu m\u00fcjdelemi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcmanlar da \u0130slam\u2019\u0131n ilk asr\u0131ndan itibaren buray\u0131 fethetmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ordulardan birinde Resulullah (sav)\u2019in torunlar\u0131ndan Hz. H\u00fcseyin de dahil Abdullah bin Z\u00fcbeyr ve Abdullah bin \u00d6mer gibi b\u00fcy\u00fck sahabiler de yer alm\u0131\u015ft\u0131. Ancak yine de ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

800 k\u00fcs\u00fcr y\u0131l sonra gen\u00e7 Osmanl\u0131 sultan\u0131 Fatih Sultan Mehmet (\u00f6. 886\/1481) sahabenin bile yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve buna muvaffak oldu. Onun i\u00e7in tarih bir engel de\u011fil ilham kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftu, Bizim i\u00e7in de \u00f6yle olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Baz\u0131 ele\u015ftirmenler, \u0130slam topraklar\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fte hi\u00e7bir zaman tek bir siyas\u00ee yap\u0131 alt\u0131nda birle\u015fmedi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla gelecekte de M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birle\u015fmesini \u00f6nermenin hem faydas\u0131z hem de naif ve tehlikeli oldu\u011funu iddia ediyorlar. Ge\u00e7mi\u015fimize dair baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler, \u00f6ylesine i\u00e7imize i\u015flemi\u015ftir ki, bu i\u00e7sel \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 gidermek i\u00e7in, hem \u0130slam alimlerinin ittifakla kabul ettikleri doktrinleri hem de y\u00fcz\u00fcm\u00fcze \u00e7arpan ger\u00e7ekleri e\u011fip b\u00fckme zorunlulu\u011fu hissediyoruz. Do\u011fru, baz\u0131lar\u0131 kahramanlar\u0131m\u0131z\u0131n hata yapabilece\u011fini inkar ederek tarihimizi romantize ediyorlar, ancak as\u0131l kayg\u0131 verici olan, tam tersine, ge\u00e7mi\u015fin ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n kendi hedeflerimize koydu\u011fu kat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131 \u00e7ok \u00e7abuk kabul edenlerdir.<\/p>\n

Burada benim as\u0131l endi\u015fem, yar\u0131 cahil ve t\u00fckenmi\u015f aktivistlerin ya da gizli oryantalistlerin her yere sinmi\u015f karamsarl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Kula\u011fa haval\u0131 ve sofistike gelse de karamsarl\u0131k, \u015fimdilik gemisini y\u00fcr\u00fcten ve \u00fcmmet i\u00e7in vicdan azab\u0131 \u00e7ekse de kendi rahat\u0131ndan taviz vermeyen az\u0131nl\u0131\u011fa ait bir l\u00fckst\u00fcr. Her d\u00fczeyde yok olma tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan milyonlarca M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in yapmam\u0131z gereken \u00e7ok daha fazla \u015fey var. Onlar yaln\u0131zca bedenlerine y\u00f6nelik bir soyk\u0131r\u0131m de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ruhlar\u0131n\u0131n, ahlaklar\u0131n\u0131n ve insanl\u0131klar\u0131n\u0131n yok edilme tehdidiyle de kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yalar.<\/p>\n

Kur\u2019an karamsarl\u0131\u011f\u0131 reddeder. Y\u00fcce Allah bize, peygamber kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n her zaman hakikate kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131, insanlar\u0131n da genelde zay\u0131f, cahil ve isyankar olduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. Ancak bu ger\u00e7ek, M\u00fcsl\u00fcmanlar olarak bizi pes etmeye ve insanl\u0131ktan \u00fcmit kesmeye -\u2019realist\u2019 olup vazge\u00e7meye- de\u011fil yeni bir azimle i\u015flere sar\u0131lmaya ve s\u0131zlan\u0131p duranlara kulak asmamaya itmelidir.\u00a0 Vahyin neticesi, \u015fimdiye kadarki en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 hikayesidir. Tarih s\u00fcrekli olarak bizi \u015fa\u015f\u0131rtmaktad\u0131r ve ne bir engel ne de cesaretten ve hayal g\u00fcc\u00fcnden yoksun olu\u015fumuza bahane olarak g\u00f6r\u00fclmemelidir.<\/p>\n

E\u011fer M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n siyas\u00ee birli\u011finin farz oldu\u011fu kabul edilir ise, ki S\u00fcnn\u00ee doktrin konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ba\u015fvurdu\u011fumuz kimselere g\u00f6re \u00f6yledir, bu durumda tarihte bu birli\u011fin olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmek ya \u015feriat\u0131n bunu dayatarak sa\u00e7malad\u0131\u011f\u0131 ya da M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Allah’\u0131n emrine kay\u0131ts\u0131z kalmalar\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131n\u0131 do\u011furur. Ya da belki imkans\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in mant\u0131ken M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in art\u0131k ger\u00e7ekten bir araya gelmek farz de\u011fildir. Peki ger\u00e7ekten bu imkans\u0131z m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Gelecek me\u00e7hul oldu\u011fu ve bizi s\u00fcrekli \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015f\u00fcpheciler kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerini desteklemek i\u00e7in mecburen belli bir tarih anlat\u0131s\u0131na ba\u015fvuruyorlar. Diyorlar ki, e\u011fer Fas\u2019tan Endonezya\u2019ya elli k\u00fcs\u00fcr ulus devlete b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f topraklar tek bir y\u00f6netici taraf\u0131ndan idare edilirse aradaki t\u00fcm ulusal kurumlar da\u011f\u0131lacak hatta yerle bir olacak, t\u00fcm tarih ve yerel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler silinecek ve her t\u00fcr entelekt\u00fcel ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlilik yok olacakt\u0131r. Bu varsay\u0131mlar tamamen hatal\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fteki halifelikler, mevcut kaynak ve kurumlara g\u00f6re pek \u00e7ok farkl\u0131 bi\u00e7imde \u015fekillenmi\u015ftir. Halifenin mutlakiyet\u00e7i bir despot olarak betimlenmesi, bu kurumun zengin ve \u00e7ok boyutlu tarihine haks\u0131zl\u0131k olur.<\/p>\n

Belki de M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birle\u015fmelerinin tek yolunun akla hayale gelmez bir zul\u00fcm, \u015fiddet ve y\u0131k\u0131m oldu\u011funa bizi inand\u0131ran \u015fey, dindar realizm k\u0131l\u0131\u011f\u0131ndaki karamsarl\u0131kt\u0131r. Bu y\u00fczden baz\u0131lar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u015fu anki zavall\u0131 halinin yine de korkun\u00e7 bir y\u0131k\u0131mdan daha iyi oldu\u011fu vehmine kap\u0131lmaktad\u0131rlar. Bu endi\u015fe, bir\u00e7ok geleneksel M\u00fcsl\u00fcman yazar\u0131n tekrar etti\u011fi Orta \u00c7a\u011f s\u00f6z\u00fcn\u00fc hat\u0131rlat\u0131r: “Altm\u0131\u015f y\u0131ll\u0131k zul\u00fcm, bir g\u00fcnl\u00fck anar\u015fiden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.” D\u00fczensizli\u011fe kar\u015f\u0131 bir uyar\u0131 anlam\u0131na gelen \u00a0 bu k\u00f6t\u00fcmserlik, e\u011fer kelimesi kelimesine al\u0131n\u0131rsa,d\u00fczensizli\u011fi ve kaosu mutlak k\u00f6t\u00fcl\u00fck olarak g\u00f6r\u00fcp, mevcut durum (stat\u00fckonun) ne kadar \u015feytani olursa olsun, her ko\u015fulda muhafaza edilmesi gerekti\u011fini savunan bir anlay\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Allah\u2019a iman edenler i\u00e7in karanl\u0131k daima ge\u00e7icidir. Zulme ve yozla\u015fmaya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele k\u0131sa vadede imkans\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnse de bunlara direnmek tek do\u011fru harekettir. Aksine zulme kar\u015f\u0131 eylemsizli\u011fi \u0130slam siyasetinin esas\u0131 olarak al\u0131rsak H\u00fcseyin\u2019i Yezid\u2019e, Musa’y\u0131 Firavun\u2019a kurban etmi\u015fiz demektir.<\/p>\n

Bu karamsarl\u0131\u011f\u0131n temelinde, tarihi sek\u00fcler bir \u00e7er\u00e7evede ele alan ve ilahi yard\u0131m\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ba\u015ftan reddeden belirli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 yatmaktad\u0131r. Oysa hayat\u0131m\u0131zda zaman zaman \u015fahit oldu\u011fumuz ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015fler, bu anlay\u0131\u015f\u0131n \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmeye devam etmektedir. Ne var ki, her seferinde bu de\u011fi\u015fimlere haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalan\u0131r\u0131z.<\/p>\n

E\u011fer M\u00fcsl\u00fcman birli\u011fine ula\u015fmak, mutlakiyet\u00e7i bir devlet, yerel M\u00fcsl\u00fcman k\u00fclt\u00fcrlerin ve ya\u015fam bi\u00e7imlerinin yok olmas\u0131, faydal\u0131 kurumlar\u0131n ortadan kalkmas\u0131 ya da insanlar\u0131 dine cephe ald\u0131racak din\u00ee bir tiranl\u0131k gerektirseydi, bu ger\u00e7ekten de endi\u015fe verici olurdu. Baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in hilafet tasavvuru tam olarak \u015funu\u00a0 temsil eder; g\u00fc\u00e7l\u00fc bir h\u00fck\u00fcmdar, kar\u015f\u0131 konulmaz asker\u00ee g\u00fcc\u00fc, m\u00fckemmel takvas\u0131 ve\/veya sa\u011flam akidesi ya da \u015feriata s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla t\u00fcm farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r, t\u00fcm sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelir ve \u00fctopya gibi bir alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 geri getirir. \u00dctopyac\u0131l\u0131k bazen zararl\u0131 olsa da\u00a0 her zaman de\u011fildir. Bug\u00fcn\u00fcn umutsuz d\u00fcnyas\u0131nda nostaljinin, hem moral hem de pratik a\u00e7\u0131dan baz\u0131 faydalar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Bunun tam tersi, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tarihinin \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz b\u00f6l\u00fcnmeler ve \u00e7at\u0131\u015fmalardan ibaret oldu\u011fu inanc\u0131 \u00e7ok daha yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bu inan\u00e7 sadece \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc stat\u00fckoyu benimseyip me\u015frula\u015ft\u0131rmakla kalmaz binlerce ahlaks\u0131z tavizin de zeminini haz\u0131rlar. Bilgelik, akademik mesafe ve k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne stat\u00fckoyu savunma kisvesi alt\u0131ndaki bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn (bat\u0131l\u0131n) kal\u0131c\u0131 oldu\u011fu yanl\u0131\u015f fikrine dayan\u0131r. Halbuki Kur\u2019an bunun tam tersini hayk\u0131r\u0131r: inne\u2019l-bat\u0131le kane zahuka (\u015f\u00fcphesiz bat\u0131l yok olacakt\u0131r)!<\/p>\n

Baz\u0131 gelenekselci M\u00fcsl\u00fcmanlar mehdi inanc\u0131yla ilgili ahir zaman hadislerini farkl\u0131 yorumlayarak \u00fctopyac\u0131l\u0131k ve \u015f\u00fcphecili\u011fi birle\u015ftirip sorumluluktan ve ortak m\u00fccadeleden ka\u00e7\u0131\u015flar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. B\u00f6ylece tek bir hamlede din\u00ee ve ahlaki g\u00f6revleri, Kuran’\u0131n emirlerini, nebev\u00ee modeli ve di\u011fer M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ve insanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ekti\u011fi ac\u0131lar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ederler.<\/p>\n

Her a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k, eninde sonunda z\u0131dd\u0131n\u0131 do\u011furur. Peygamber\u00a0 ve R\u00e2\u015fid\u00fbn\u00a0 devrini de kapsayan dikkatli bir tarih okumas\u0131, bu t\u00fcr basitle\u015ftirilmi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncelerden insan\u0131 ar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tarihinin i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar, b\u00f6l\u00fcnmeler, zalim ve kana susam\u0131\u015f idareciler ve kanl\u0131 sava\u015flarla dolu oldu\u011fu iddias\u0131na geri d\u00f6nelim. \u0130slam tarihindeki s\u00fcrekli b\u00f6l\u00fcnmelerin M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 birle\u015ftirme \u00e7abas\u0131n\u0131 sadece faydas\u0131z de\u011fil ayn\u0131 zamanda tehlikeli ve zararl\u0131 k\u0131laca\u011f\u0131 iddia edilmektedir. Bu iddialar\u0131n belli bir noktaya kadar do\u011fru olsa da yan\u0131lt\u0131c\u0131, ba\u011flam\u0131ndan kopuk (anakronik) ve kavramsal olarak da zay\u0131f oldu\u011funu g\u00f6sterece\u011fim.<\/p>\n

Tarih meselesini iki ayr\u0131 soru halinde inceleyelim.<\/p>\n

    \n
  1. M\u00fcsl\u00fcmanlar siyas\u00ee birli\u011fin farz oldu\u011funa inan\u0131yorlar m\u0131yd\u0131?<\/li>\n
  2. Bunun pe\u015finden gittiler mi ve e\u011fer gittilerse bunu ba\u015farabildiler mi?<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

    1.M\u00fcsl\u00fcmanlar siyasi birli\u011fe inan\u0131yorlar m\u0131yd\u0131?<\/h4>\n

    Bu ilk sorunun yan\u0131t\u0131 hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz evettir. Teorik olarak, \u0130slam ulemas\u0131, Mo\u011follar ya da Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n en \u015fiddetli sald\u0131r\u0131lar\u0131 alt\u0131nda bile bu konuda hi\u00e7 taviz vermemi\u015flerdir.<\/span>1<\/sup><\/a><\/span>\u00dcmmetiks Enstit\u00fcs\u00fc, bu vazifenin tam manas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak ve bunun \u00e7a\u011flar boyunca farkl\u0131 ekoller taraf\u0131ndan nas\u0131l icma ile savunuldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in \u00f6nde gelen klasik \u0130slam otoritelerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini a\u00e7\u0131klamal\u0131 terc\u00fcmelerle yay\u0131nlamaya devam etmektedir.<\/span>2<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

    Bu icman\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen yar\u0131m hocalar ve yanl\u0131\u015f bilgilerle dolu bu alanda, do\u011frulanmas\u0131 gereken pek \u00e7ok \u015fey vard\u0131r. \u0130ster S\u00fcnn\u00ee, ister \u015eii ya da \u0130bad\u00ee olsun tarihteki hi\u00e7bir \u0130slam\u00ee gelenekte, bir imam atanmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda anla\u015fmazl\u0131k olmam\u0131\u015ft\u0131r. Alimler felsef\u00ee olarak, imam ataman\u0131n akla m\u0131 (Muteziledeki gibi) yoksa vahye mi (S\u00fcnn\u00eelerdeki gibi) dayanmas\u0131 gerekti\u011fini ya da Peygamber Efendimiz (s.a.v) sonras\u0131 kimin halife olmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda tart\u0131\u015ft\u0131lar diye bu vazifenin gereklili\u011fi hususunda ayr\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri iddia edilemez.<\/p>\n

    Yetki konusunda da yayg\u0131n yanl\u0131\u015f anlamalar vard\u0131r ve bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi gerekmektedir. Maverd\u00ee, bu konuda bir taviz vermemi\u015f, ancak ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, bir S\u00fcnni halifenin ba\u015fka bir M\u00fcsl\u00fcman askeri g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 halinde, e\u011fer bu g\u00fc\u00e7 halifenin me\u015fruiyetini tan\u0131yorsa, onun y\u00f6netimini kabul edilebilir g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Gazali, sultanl\u0131\u011f\u0131 ya da birden fazla sultan\u0131 normal g\u00f6rmez. Ona g\u00f6re asl\u0131nda me\u015fru M\u00fcsl\u00fcman hayat\u0131, me\u015fru bir halifenin varl\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131r. Gazali, sultanlar\u0131, haram olsa da hayatta kalmak i\u00e7in mecbur kal\u0131nan \u00f6l\u00fc hayvan eti yemeye benzetmi\u015ftir. \u0130bn Teymiyye de hilafetin zorunlulu\u011funu reddetmez. O da sultanl\u0131\u011f\u0131n yasak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, ancak son \u00e7are olarak t\u0131pk\u0131 Gazali ve di\u011fer S\u00fcnn\u00ee alimler gibi bir veya birden fazla M\u00fcsl\u00fcman sultan\u0131n olmas\u0131na cevaz verir.<\/p>\n

    Bu S\u00fcnn\u00ee otoriteler, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir imam alt\u0131nda birle\u015fmelerinin itikad\u00ee \u00f6nemini sorgulamam\u0131\u015f, aksine \u015eii otoritelerden ayr\u0131larak ki\u015finin bir imam\u0131 tan\u0131madan da m\u00fcmin olabilece\u011fini\u00a0 ve imametin di\u011ferleri gibi bir vazife oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla bir inan\u00e7 meselesi de\u011fil f\u0131kh\u00ee bir mesele oldu\u011funu kabul etmi\u015flerdir. Bu konuda, hem M\u00fcsl\u00fcman hem de gayrim\u00fcslim yazarlar\u0131n yanl\u0131\u015f anlad\u0131\u011f\u0131 bu temel meselelerle ilgili daha fazla \u00f6rnek verebilirim. Ancak bu makalede, esas olarak tarih \u00fczerinde durmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yorum.<\/p>\n

     <\/p>\n

    2.M\u00fcsl\u00fcmanlar birli\u011fin pe\u015finden gittiler mi?<\/h4>\n

    Tarih bilgisi, bize inan\u00e7 ve hukuk metinlerinin \u00f6tesine ge\u00e7erek bu inanc\u0131n nas\u0131l ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, hissedildi\u011fini, kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, savunuldu\u011funu ve evet, bazen de ona nas\u0131l ihanet edildi\u011fini g\u00f6rmemizi sa\u011flar. Sek\u00fcler bir g\u00f6zlemci, bunu ge\u00e7mi\u015f hakk\u0131nda belli din\u00ee duygular\u0131n hakl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli mistik bir inan\u00e7 olarak g\u00f6rse de, Abbasi iktidar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 ile Osmanl\u0131lar\u0131n y\u00fckseli\u015fi aras\u0131nda ge\u00e7en be\u015f as\u0131r boyunca d\u00fc\u015fmanca jeopolitik ko\u015fullara ra\u011fmen bunun \u0130slam hukuku, siyaseti ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131 \u015fekillendiren etkili bir inan\u00e7 oldu\u011funu belirtebiliriz.<\/p>\n

    M\u00fcsl\u00fcman topluluklar birbirinden ne kadar ayr\u0131lm\u0131\u015f olursa olsun halifelikle bir araya gelme fikri asla kaybolmad\u0131. Bunun \u00f6rnekleri olduk\u00e7a fazlad\u0131r. Mesela bir zamanlar \u00c7in \u0130mparatoru \u00c7in’deki M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki din\u00ee anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 kendi topraklar\u0131nda \u00f6nlemek i\u00e7in Osmanl\u0131 sultan\u0131 ad\u0131na hutbe okunmas\u0131n\u0131 emretmi\u015ftir.<\/span>3<\/sup><\/a><\/span>A\u00e7e sultan\u0131 Ali Mugayat \u015eah 1511\u2019de Portekizli s\u00f6m\u00fcrgecileri Malakka\u2019dan kovmak i\u00e7in \u0130slam halifesi olarak Osmanl\u0131 Sultan\u0131 Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019a ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/span>4<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

    M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n y\u00f6netimindeki Hindistan belki de bunun en a\u00e7\u0131k \u00f6rne\u011fini sunmaktad\u0131r. Bir tarih\u00e7inin deyi\u015fiyle,<\/p>\n

    Delhi Sultanl\u0131\u011f\u0131 (1205-1526) varl\u0131\u011f\u0131 boyunca, Abbasi halifelerinin hukuksal egemenli\u011finde, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki \u0130slam imparatorlu\u011funun yasal bir par\u00e7as\u0131 olarak kald\u0131. Sultanlar kendilerini halifenin\u00a0 vekili olarak kabul ederlerdi ve idar\u00ee ve hukuk\u00ee otoritelerinin ge\u00e7erlili\u011fini bu vekalete dayand\u0131r\u0131rlard\u0131. \u00dcmmetin en y\u00fcksek otoritesi yasal olarak halife oldu\u011fundan her sultan ve h\u00fck\u00fcmdar idar\u00ee g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u0130mam ad\u0131na kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan ederdi.<\/span>5<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/p>\n

    Bu t\u00fcr ili\u015fkilerin \u00f6rnekleri \u00e7o\u011falt\u0131labilir, fakat M\u00fcsl\u00fcman h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n her zaman en iyi ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekeni yapmad\u0131klar\u0131 da bir ger\u00e7ektir. \u00c7o\u011fu zaman h\u0131rs, d\u00fcnyevile\u015fme ve reelpolitik devreye girerdi. Ancak bu h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n namaz k\u0131lmamalar\u0131 ya da i\u00e7ki i\u00e7meleri nas\u0131l \u0130slam hukukunun i\u00e7kiyle ilgili h\u00fckm\u00fcn\u00fc hi\u00e7e saymam\u0131z\u0131 gerektirmezse ayn\u0131 \u015fekilde bu ihmalkarl\u0131klar, siyas\u00ee birli\u011fi g\u00f6rmezden gelmemiz i\u00e7in de bir gerek\u00e7e olamaz.<\/p>\n

    Esas\u0131nda ge\u00e7mi\u015fte M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, bir \u015fekilde inand\u0131klar\u0131 bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yeterince yerine getirip getirmediklerini anlamak kolay de\u011fildir, zira bu, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015fe yans\u0131tma e\u011filimimizi (presentist bias<\/i>) sorgulamay\u0131 ve genel M\u00fcsl\u00fcman bilincinde mevcut olan s\u0131n\u0131rl\u0131 tarih bilgisini dikkate almay\u0131 gerektirir. Tarih bilgimiz ne kadar ilerlese ve kesinlikle genel M\u00fcsl\u00fcman s\u00f6ylemine katk\u0131lar\u0131 inkar edilemese de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak eksik bilgiler ve tart\u0131\u015fmal\u0131 yorumlarla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da bu \u00f6nyarg\u0131lardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek i\u00e7in birka\u00e7 nokta sunaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

    Birincisi, bug\u00fcn “M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131” olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavram yahut da \u0130slam\u00ee tabirle D\u00e2r\u00fc\u2019l-\u0130sl\u00e2m, s\u00fcrekli olarak geni\u015flemekte ve karma\u015f\u0131k ve dinamik s\u0131n\u0131rlarla \u015fekillenmekteydi. Hicri 4. (Miladi 10.) y\u00fczy\u0131lda Abbas\u00ee Devleti\u2019nin par\u00e7alanmas\u0131ndan sonra, \u0130slam topraklar\u0131, Avrupa’dan \u00c7in’e kadar\u00a0 (tarih\u00e7iler, tarihsel geli\u015fmelerin benzerli\u011fi nedeniyle bu b\u00f6lgeyi ‘Avrasya’ olarak adland\u0131rmaktad\u0131r) di\u011fer medeniyetlerin de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi, son derece y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00f6\u00e7ebe istilalar\u0131yla y\u00fczle\u015fti. Siyasi par\u00e7alanma ve \u0130slam’\u0131n ilk do\u011fdu\u011fu topraklardan \u00e7\u0131k\u0131p Nil’den Amu Derya\u2019ya (Ceyhun) kadar yay\u0131lmas\u0131, basit bir siyas\u00ee birlik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n uygulanamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmekteydi.<\/p>\n

    En \u00f6nemli topraklar kuzeyden gelen yeni M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f g\u00f6\u00e7ebe T\u00fcrklere ev sahipli\u011fi yaparken \u0130slam\u2019\u0131n yay\u0131l\u0131\u015f\u0131 di\u011fer b\u00f6lgelerde da\u011f\u0131n\u0131k ve karma\u015f\u0131kt\u0131. Baz\u0131 yerlerde, M\u00fcsl\u00fcmanlar yaln\u0131zca ana ticaret yollar\u0131 boyunca (Bat\u0131 Afrika gibi) varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken baz\u0131 b\u00f6lgelerde y\u00fczy\u0131llarca s\u00fcren varl\u0131k m\u00fccadelesi sonunda buralar\u0131 fethetmi\u015flerdi (Anadolu gibi), ya da gayrim\u00fcslim h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n alt\u0131nda idar\u00ee g\u00f6revliler olarak bulunuyorlard\u0131 (Mo\u011fol \u00c7in’inde oldu\u011fu gibi). Di\u011fer yerlerde, y\u00f6netici aileler M\u00fcsl\u00fcmand\u0131, ancak halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu de\u011fildi (Hindistan gibi), ve daha pek \u00e7ok farkl\u0131 d\u00fczen\u00a0 mevcuttu. \u00d6yle ki, bir zamanlar g\u00fcneydo\u011fu Asya bir yana Hindistan bile bug\u00fcn\u00fcn Bat\u0131s\u0131 kadar yabanc\u0131 bir yer olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n

    Ayr\u0131ca \u0130slam topraklar\u0131 sadece \u0130\u00e7 sava\u015f \u00f6ncesi Amerika\u2019dan daha geni\u015f bir alana yay\u0131lmakla kalmam\u0131\u015f ayn\u0131 zamanda \u00e7ok daha heterojen bir yap\u0131ya da sahipti. \u00c7\u00fcnk\u00fc beyaz Avrupal\u0131lar\u0131n tektiple\u015ftirici, etnosentrik ve \u015fiddet i\u00e7eren yerle\u015fimci-kolonyalizminden farkl\u0131 olarak, \u0130slam topraklar\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 yollarla geni\u015flemi\u015f, \u00e7o\u011funlukla geni\u015f n\u00fcfuslar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel ve politik \u00f6zg\u00fcll\u00fckleriyle birlikte b\u00fcnyesine katm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    \u0130kinci olarak, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tek bir siyas\u00ee birim olarak kabul edilen modern y\u00f6netim bi\u00e7imi, eski d\u00fcnyadaki b\u00fcy\u00fck siyas\u00ee sistemler i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi. 19. y\u00fczy\u0131ldan \u00f6nceki bin y\u0131l boyunca, \u0130slam topraklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u0130\u00e7 sava\u015f \u00f6ncesi Amerika Birle\u015fik Devletleri’ne benzer \u015fekilde bir araya gelmi\u015fti. Bu topraklar, ortak bir \u015fer\u2019\u00ee\u00a0 hukuk d\u00fczeni, ilm\u00ee, manev\u00ee yollar ve ticaret a\u011flar\u0131, ortak inan\u00e7lar ve i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f k\u00fclt\u00fcrlerle ve her ne kadar isyan d\u00f6nemleri olsa da, halifeye resm\u00ee ba\u011fl\u0131l\u0131kla bir arada duruyordu. Abbasiler sonras\u0131 siyas\u00ee par\u00e7alanma elbette olumsuz bir etki yapm\u0131\u015ft\u0131. Ancak bu etkiler s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc M\u00fcsl\u00fcman toplumlar h\u00e2l\u00e2 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir medeniyetin par\u00e7as\u0131yd\u0131 ve birlikleri b\u00fcy\u00fck bir rakip taraf\u0131ndan tehdit edilmemi\u015fti.<\/p>\n

    Bu durum, b\u00f6l\u00fcnmenin ve siyas\u00ee par\u00e7alanman\u0131n baz\u0131 d\u00f6nemlerdeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerini ink\u00e2r etmek anlam\u0131na gelmez; \u00f6rne\u011fin, bir grup sefil ha\u00e7l\u0131 ordusunun koskoca M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ezip ge\u00e7erek Kud\u00fcs’\u00fc i\u015fgal etmesi gibi durumlar bu etkilerin a\u00e7\u0131k \u00f6rnekleridir. Bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, Zeng\u00eeler ve ard\u0131ndan Eyy\u00fcb\u00eeler alt\u0131nda siyas\u00ee birli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 idi, ama bu da k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc oldu.<\/p>\n

    \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, idare mekanizmas\u0131 ayn\u0131 de\u011fildi. \u0130yi ya da k\u00f6t\u00fc modern siyas\u00ee y\u00f6netim birli\u011fi olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey, o zamanlar m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bu, sadece Abbas\u00eelerin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\/onuncu y\u00fczy\u0131ldaki par\u00e7alanmas\u0131ndan sonraki bin y\u0131l boyunca de\u011fil, ondan \u00f6nce de, \u00f6zellikle hulefa-i ra\u015fidin d\u00f6neminde de ge\u00e7erliydi. M\u00fcsl\u00fcman y\u00f6netim \u015fekli \u00fczerindeki s\u0131n\u0131rlar, d\u00fcnya tarihiyle ilgiliydi, yani ge\u00e7mi\u015fteki di\u011fer b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in de benzer s\u0131n\u0131rlar vard\u0131.<\/p>\n

    D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, M\u00fcsl\u00fcman devletler, d\u00fcnya tarihindeki belli fakt\u00f6rlerle s\u00fcrekli m\u00fczakere etmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. . \u0130slam’\u0131n ilk \u00f6\u011fretileri e\u015fitlik\u00e7ilik ve liyakat sistemini desteklese de, \u0130slam, antik medeniyetin topraklar\u0131n\u0131 fethettikten k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, madd\u00ee ve kurumsal d\u00fczenlemeler bak\u0131m\u0131ndan di\u011ferlerinden k\u00f6kl\u00fc bir \u015fekilde ayr\u0131\u015famad\u0131. Bunun sebebi, siyas\u00ee ve ekonomik fakt\u00f6rlerin yan\u0131 s\u0131ra hayatta kalma ve rekabet etme ihtiyac\u0131 idi. Sel\u00e7uklular gibi atl\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan Mo\u011follar\u0131n istilalar\u0131 ile kesintiye u\u011frayan Abbas\u00ee ve Osmanl\u0131 halifelikleri aras\u0131ndaki par\u00e7alanm\u0131\u015f y\u00fczy\u0131llar, Avrasya’n\u0131n tamam\u0131n\u0131 benzer \u015fekillerde etkilemi\u015fti.<\/p>\n

    Ayn\u0131 \u015fekilde, Bat\u0131 modernitesinin arefesinde, Osmanl\u0131 ve M\u0131s\u0131r h\u00fck\u00fcmetleri, \u0130slam’\u0131 terk etmek niyetiyle de\u011fil, aksine onu koruyabilmek i\u00e7in h\u0131zla modernle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu, sadece ger\u00e7e\u011fe boyun e\u011fmek de\u011fil, bilakis \u201cd\u00fc\u015fman\u0131n\u0131za kar\u015f\u0131 elinizden geldi\u011fi kadar g\u00fc\u00e7 ve sava\u015f atlar\u0131 haz\u0131rlay\u0131n\u201d (8:60) \u015feklindeki ilah\u00ee emre tarihsel bir \u0130slam\u00ee yan\u0131t idi. Bu g\u00f6revi ve hedefi yeniden \u00fcstlenmek, hatta bunu daha iyi yollarla yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, \u0130slam medeniyetinin en do\u011fal i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcd\u00fcr. K\u0131sacas\u0131, bug\u00fcn d\u00fcnya tarihinde durdu\u011fumuz nokta, hem b\u00f6lgesel hem de medeniyetler \u00f6l\u00e7e\u011finde bir birle\u015fmeyi m\u00fcmk\u00fcn ve hatta zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Sonu\u00e7<\/h4>\n

    Buraya kadar, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir birli\u011fin din\u00ee ve pratik gereklili\u011fine inand\u0131klar\u0131n\u0131 ve\u00a0 bunu sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7aba sarf ettiklerini savunduk. U\u011frunda \u00e7aba g\u00f6stermeye de\u011fer her t\u00fcr ahlak\u00ee ve din\u00ee hedefte oldu\u011fu gibi bu yoldaki ba\u015far\u0131 da k\u0131sm\u00ee idi ve zamana ve mekana g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyordu. Daha da \u00f6nemlisi, birli\u011fin yollar\u0131 gibi siyas\u00ee ayr\u0131l\u0131klar\u0131n zararl\u0131 etkilerinin de s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funa i\u015faret ettik.\u00a0 G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ve idar\u00ee birlik y\u00f6ntemleri her yere yay\u0131lm\u0131\u015f olup ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n zararlar\u0131 her zamankinden daha b\u00fcy\u00fck hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n

    Modernizm \u00f6ncesi d\u00f6nemdeki \u0130slam topraklar\u0131n\u0131n muazzam geni\u015fli\u011fi ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi tek elden y\u00f6netimi son derece zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015fsa da bu birlik fikri her zaman i\u00e7in \u0130slam itikad\u0131 ve f\u0131kh\u0131 ile ilgili eserlere i\u015flemi\u015f tek ge\u00e7erli ideal olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Hindistan, \u00c7in, Rusya ve ABD \u00f6rneklerinde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, bu t\u00fcr geni\u015f ve \u00e7e\u015fitli topluluklar\u0131 y\u00f6netmenin zorluklar\u0131 art\u0131k a\u015f\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. \u00dcstelik merkez\u00ee b\u00fcy\u00fck devlet modelinin yerine, ulus-\u00f6tesi siyas\u00ee olu\u015fumlara y\u00f6nelik yayg\u0131n e\u011filim g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Avrupa Birli\u011fi, Afrika Birli\u011fi ve ASEAN gibi \u00fcst devletler aras\u0131 birliklerin art\u0131\u015f\u0131 bu e\u011filimin a\u00e7\u0131k g\u00f6stergesidir. M\u00fcsl\u00fcmanlar olarak bug\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 olarak birle\u015fsek bile bu kervana en son biz kat\u0131lm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n

    Di\u011fer bir ifadeyle, birlik sadece Kur’\u00e2n\u00ee bir zorunluluk de\u011fil, ayn\u0131 zamanda tarih\u00ee bir gerekliliktir. E\u011fer gayrim\u00fcslimler bunu ba\u015farabiliyorsa, Allah’\u0131n yard\u0131m\u0131 ile M\u00fcsl\u00fcmanlar daha iyisini yapabilmelidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz tecr\u00fcbesi, hayatta kalma ve izzetin, farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7inde birli\u011fi sa\u011flayabilen ve kolektif hareket etme sorununu \u00e7\u00f6zebilenlere ait oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bunu ba\u015faramayanlar i\u00e7in ise zillet, hatta yok olu\u015f ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n

    \u015e\u00fcphesiz as\u0131l mesele, zay\u0131f ve geri kalm\u0131\u015f olmam\u0131z de\u011fil, anlaml\u0131 bir medeniyet misyonundan yoksun olu\u015fumuzun bizi dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve par\u00e7alanmaya meyilli hale getirmesidir. Siyasi b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck, mezhepsel, etnik ve di\u011fer i\u00e7 ayr\u0131l\u0131klar\u0131 k\u00f6r\u00fckler ve f\u0131rsat\u00e7\u0131lar\u0131n iktidara gelmesine zemin haz\u0131rlar. Bir zamanlar insanl\u0131\u011fa \u00f6nderlik etmemizi sa\u011flayan, tevhid inanc\u0131na dayal\u0131 ilahi birlik emri bug\u00fcn yeniden ula\u015f\u0131labilir durumdayken, bundan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in hi\u00e7bir bahanemiz yoktur.<\/p>\n

    Bu temel \u0130slam\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine getirmemenin sonu\u00e7lar\u0131, son iki y\u00fczy\u0131ld\u0131r a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi modern d\u00f6nemde tahayy\u00fcl edilemeyecek kadar \u00e7oktur. Bu durum, baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcman topluluklar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitimini yok saymalar\u0131 veya etnik ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ya da \u0131rk ve renk ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle yakla\u015fmalar\u0131ndan farkl\u0131 de\u011fildir. Ge\u00e7mi\u015fte bu t\u00fcr ihmallerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zararlar yerel ve s\u0131n\u0131rl\u0131 olabilirken, bug\u00fcn k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte devasa ve katlan\u0131lmaz boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f, hatta \u0130slam\u2019\u0131n temellerini tehdit eder hale gelmi\u015ftir. Siyas\u00ee birli\u011fin sorumlulu\u011funu ihmal etmek de ayn\u0131 \u015fekilde zararl\u0131 ve g\u00fcnah say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    M\u00fcsl\u00fcman birli\u011finin ger\u00e7ekle\u015femeyece\u011fine inanan ele\u015ftirmenler, \u00e7o\u011funlukla realizm maskesini takarlar, ancak kendileri \u0130slam tarihini yorumlama noktas\u0131nda yetersizdirler. Kat\u0131 tarih okumas\u0131, \u0130slami birli\u011fin, Orta\u00e7a\u011f \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda tam anlam\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in bug\u00fcn de imkans\u0131z oldu\u011fu sonucuna var\u0131yorsa, benzer bir tarih okumas\u0131 hukuk, e\u011fitim ya da okur yazarl\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 i\u00e7in de ayn\u0131 sonuca varacakt\u0131r. Nas\u0131l ki etkin ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli siyasi kurumlar modern bir olguysa, kitlesel okur yazarl\u0131k, etkin y\u00f6netim bi\u00e7imleri ve hayat\u0131m\u0131z\u0131 \u015fekillendiren bilimsel ve teknolojik devrimler de modern geli\u015fmelerdir. Belki de ma\u011flup romantiklerimiz ge\u00e7mi\u015fi oldu\u011fu gibi kabul etmemizi istiyor ve\u00a0 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc halini destekleyerek bir \u015feyler hedefliyorlar. \u015eu anki otokratlar, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n d\u00fcnyada en e\u011fitimsiz, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten ve g\u00fc\u00e7ten en yoksun halk olarak kalmas\u0131 i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131rlarken, Orta\u00e7a\u011fdakiyle ayn\u0131 okur yazarl\u0131k ve salg\u0131n hastal\u0131k seviyelerine geri d\u00f6nmemiz pek de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir sonu\u00e7 de\u011fildir.<\/p>\n

    Bizler aksine M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, tarihin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fini ifade ederken ecdad\u0131m\u0131z\u0131n erdemlerine sahip \u00e7\u0131karak \u0130slam\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne g\u00f6re ya\u015fama cesareti g\u00f6stermelerini \u00f6neriyoruz. Bu, ayn\u0131 zamanda bilgi ve \u00f6rg\u00fctlenme alanlar\u0131nda ilerlemeyi ve bize sunulan f\u0131rsatlar\u0131 en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirmeyi gerektirir.<\/p>\n

    \u00d6zetle, \u0130slami birlik sa\u011flama emri nostaljik bir kal\u0131nt\u0131 de\u011fil, modern ba\u011flamda yeniden dirilmeyi gerektiren zamans\u0131z bir ilkedir. Ge\u00e7mi\u015f, zaferleri ve s\u0131n\u0131rlamalar\u0131yla bir engel de\u011fil, bir k\u0131lavuz i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr.. Par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k ve beraberindeki zaaflarla \u015fekillenen bug\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekli\u011fimiz, bu hedefin aciliyetini vurgulamaktad\u0131r. Farkl\u0131 geleneklerimizin zenginli\u011fini kucaklayarak ve \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak, \u00fcmmetin birlik i\u00e7inde, dirayetli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu bir gelecek in\u015fa edebiliriz. Bu gelece\u011fe giden yol, cesaret, vizyon ve ilah\u00ee vaade tam bir ba\u011fl\u0131l\u0131k gerektirir. Bu yolu, sadece kendimiz i\u00e7in de\u011fil, gelecek nesiller i\u00e7in de kat etmek zorunday\u0131z.<\/p>\n

     <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Bu yaz\u0131, M\u00fcsl\u00fcman birli\u011finin savunulmas\u0131na dair bir dizi sav\u0131n ikincisidir. Dizinin giri\u015f yaz\u0131s\u0131 i\u00e7in buraya t\u0131klay\u0131n.   \u00d6zet. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n siyas\u00ee birli\u011fi, hem Kur’an\u00ee bir zorunluluk hem de \u00fcmmetin hayatta kalmas\u0131 ve ilerlemesi i\u00e7in tarih\u00ee bir gerekliliktir. Ge\u00e7mi\u015fteki b\u00f6l\u00fcnme ve \u00e7at\u0131\u015fmalar, bu birli\u011fi gereksiz veya tehlikeli hale getirmez. Tarihteki \u0130slam toplumlar\u0131, siyas\u00ee par\u00e7alanmalara ra\u011fmen ortak inan\u00e7lar, […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":11567,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[162,166,167],"tags":[174],"class_list":["post-12083","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirma-makaleleri","category-islami-kurallar","category-ummetiksin-temelleri","tag-arastirma-makaleleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12083"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12083\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}