{"id":12262,"date":"2025-09-15T11:04:39","date_gmt":"2025-09-15T11:04:39","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.ummatics.org\/?p=12262"},"modified":"2025-12-04T12:05:07","modified_gmt":"2025-12-04T12:05:07","slug":"kemalistproje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/","title":{"rendered":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"<p><iframe src=\"\/\/www.youtube.com\/embed\/jlozKkkLFDw?si=naeTsiRb8nZTm8qX\" width=\"560\" height=\"314\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<h3>A\u00e7\u0131klama<\/h3>\n<p><b><br \/>\n<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> 1924\u2019te Osmanl\u0131 Hilafeti\u2019nin ilgas\u0131, bir siyas\u00ee kurumun sona ermesinden fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyordu\u2014y\u00fczy\u0131llara yay\u0131lan, s\u0131n\u0131r-a\u015fan M\u00fcsl\u00fcman otorite mimarisinin s\u00f6k\u00fclmesini i\u015faret ediyordu. Yerine kurulan yeni T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 sek\u00fcler-mill\u00ee bir proje s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine \u201cevcille\u015ftirmek\u201d \u00fczere devlet kontroll\u00fc bir din kurumu olan Diyanet\u2019i in\u015fa etti. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, din ile iktidar aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi yeniden y\u00f6nlendirerek, hilafetin sembolik ve hukuki evrenselli\u011finin yerine, \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 hem y\u00f6netebilen hem de s\u0131n\u0131rlayabilen merkez\u00ee ve b\u00fcrokratik bir ayg\u0131t\u0131 ikame etti. Bu, m\u00fcnferit bir \u00f6rnek olmaktan ziyade, modern y\u00f6netimin daha geni\u015f bir \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc yans\u0131t\u0131r: devletler, dini otoriteyi mill\u00eele\u015ftirerek iman\u0131 devlet\u00e7e tan\u0131mlanan \u00e7\u0131karlara hizalar. Kemalist projeyi incelemek, M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fin sek\u00fcler g\u00f6zetim alt\u0131nda nas\u0131l yeniden tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011fin devlet yap\u0131lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l yeniden \u00e7er\u00e7evelendi\u011fini ve s\u0131n\u0131r-a\u015fan kurumlar\u0131n kayb\u0131n\u0131n bug\u00fcn \u00dcmmet birli\u011fi ile \u0130sl\u00e2m\u00ee siyas\u00ee tahayy\u00fcl\u00fcn imk\u00e2nlar\u0131n\u0131\u2014ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131\u2014nas\u0131l \u015fekillendirmeye devam etti\u011fini g\u00f6sterir.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> Dr. Emir Kaya, Ankara Sosyal Bilimler \u00dcniversitesi\u2019nde Profes\u00f6r ve Genel Kamu Hukuku Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 din, hukuk ve modern devlet kesi\u015fimlerine odaklan\u0131r; \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019nin sek\u00fcler y\u00f6neti\u015fim modeli ve \u0130sl\u00e2m\u00ee otoritenin yeniden kurgulanmas\u0131 \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131r. Londra \u00dcniversitesi SOAS\u2019ta Hukuk alan\u0131nda doktora, Harvard \u00dcniversitesi\u2019nde \u0130lahiyat alan\u0131nda y\u00fcksek lisans, Indiana University\u2013Bloomington\u2019da Siyaset Bilimi ve Felsefe alanlar\u0131nda lisans derecelerine sahiptir; \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na hem hukuki uzmanl\u0131\u011f\u0131 hem de ilahiyat\u00ee derinli\u011fi ta\u015f\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi\u2019nde raport\u00f6r h\u00e2kim ve Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda hukuk m\u00fc\u015faviri olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Secularism and State Religion in Modern Turkey: Law, Policy-Making and the Diyanet<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131, Diyanet\u2019in T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130slamo-sek\u00fcler y\u00f6neti\u015fiminin temel ta\u015f\u0131 h\u00e2line nas\u0131l getirildi\u011fine dair kapsaml\u0131 bir inceleme sunar. Oturum ve m\u00fcteakip Soru-Cevap k\u0131sm\u0131, Hamad Bin Halifa \u00dcniversitesi\u2019nden Dr. Usaama al-Azami taraf\u0131ndan y\u00f6netilmi\u015ftir. Cumartesi, 27 Eyl\u00fcl, Do\u011fu Saatiyle 12.00 (\u00f6\u011fle).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>Kolokyum \u00f6zeti<\/h3>\n<h3>Ana Sunum<\/h3>\n<h5>Ba\u011flam\u0131n Kurulmas\u0131<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Diyanet, T\u00fcrkiye\u2019de muhtemelen en \u00f6nemli ve vazge\u00e7ilmez devlet dairesidir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Konu, Osmanl\u0131 Hilafeti\u2019nin ilgas\u0131 ve erken Cumhuriyet\u2019in radikal reformlar\u0131 sonras\u0131na yerle\u015ftirilmelidir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sek\u00fcler \u00e7evrelerde Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019e dair g\u00f6r\u00fc\u015fler genelde tutarl\u0131d\u0131r: onu ulusun kurtar\u0131c\u0131s\u0131 ve modern cumhuriyetin kurucusu olarak \u00e7er\u00e7eveler. M\u00fcsl\u00fcman \u00e7evrelerde ise yelpaze daha geni\u015ftir: samimi bir \u0130sl\u00e2m ihy\u00e2c\u0131s\u0131 olarak olumlu tasvirlerden \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015fman\u0131 olarak olumsuz tasvirlere kadar de\u011fi\u015fir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Merkez\u00ee soru \u015fudur: 1924\u2019te hilafeti kald\u0131rd\u0131ktan sonra Kemalist rejim \u0130sl\u00e2m ile nas\u0131l muamele etti?<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Hilafetin Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve T\u00fcrkiye Ulus-Devletinin Kurulu\u015fu<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">3 Mart 1924\u2019te Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn h\u00fck\u00fcmeti Osmanl\u0131 hilafetini ilga etti.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bu, \u0130sl\u00e2m\u00ee birlik ve otoritenin as\u0131rl\u0131k bir merkez\u00ee sembol\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rd\u0131.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn t\u00fcm politikalar\u0131 \u0130sl\u00e2m kar\u015f\u0131t\u0131 de\u011fildi; devlet, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n cumhuriyetteki rol\u00fcn\u00fc yeniden tan\u0131mlad\u0131; \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 kontrol etmek ve sek\u00fcler milliyet\u00e7i proje lehine kullanmak i\u00e7in baz\u0131 boyutlar\u0131 te\u015fvik edip baz\u0131lar\u0131n\u0131 cayd\u0131rd\u0131.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrk ulusal kimli\u011fi sek\u00fcler-milliyet\u00e7i terimlerle kurguland\u0131; K\u00fcrtler, Araplar, \u00c7erkesler gibi az\u0131nl\u0131k kimlikleri ve T\u00fcrk kimli\u011finin \u0130sl\u00e2m\u00ee bile\u015feni bast\u0131r\u0131ld\u0131.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Devlette \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n rol\u00fcn\u00fc temsil eden Osmanl\u0131 \u015eeyh\u00fclisl\u00e2ml\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n i\u015flevleri, adalet, ilk\u00f6\u011fretim, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim, vak\u0131flar ve din i\u015fleri olmak \u00fczere be\u015f modern devlet dairesine b\u00f6l\u00fcnd\u00fc.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Diyanet\u2019in Kurulu\u015fu<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">3 Mart 1924\u2019te, hilafetin ilgas\u0131ndan saatler sonra, devlet \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 d\u00fczenlemek i\u00e7in Diyanet \u0130\u015fleri Reisli\u011fi\u2019ni kurdu.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kurum, do\u011frudan Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131yd\u0131; bu da onu devletin en \u00fcst d\u00fczeylerine entegre etti\u011fini g\u00f6steriyordu.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Diyanet ne yapar:<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcm (90.000) caminin idaresi.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcm (22.000) resm\u00ee Kur\u2019an kursunun idaresi.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Yakla\u015f\u0131k 150.000 personel istihdam\u0131.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">B\u00fct\u00e7esi, bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck bakanl\u0131ktan daha y\u00fcksek.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Personel i\u00e7in ihtisas\u00ee e\u011fitim.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Yay\u0131nc\u0131l\u0131k ve yay\u0131n (TV ve radyo).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sosyal yard\u0131m ve hay\u0131r faaliyetleri.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Din\u00ee rehberlik ve fetva; bunun sonucu olarak \u00f6zellikle aile ve ticaret hukukunda T\u00fcrkiye\u2019de fiilen paralel bir hukuk d\u00fczeninin olu\u015fmas\u0131.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hac ve di\u011fer din\u00ee hizmetler.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Uluslararas\u0131 faaliyetler (\u00f6zellikle Avrupa\u2019da): yaln\u0131zca din\u00ee rehberlik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kla m\u00fccadele gibi sosyal ama\u00e7lar ve devletin yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcrel-diplomatik arac\u0131.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Diyanet\u2019in i\u015flevleri \u015funlar\u0131 kapsar:<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Camileri ve imamlar\u0131 denetlemek.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hutbeleri ve din\u00ee yay\u0131nlar\u0131 kontrol etmek.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Din g\u00f6revlilerinin atanmas\u0131 ve disiplinini y\u00fcr\u00fctmek.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130sl\u00e2m\u00ee prati\u011fi cumhuriyet ilkeleriyle uyumlu \u015fekilde y\u00f6nlendirmek.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Diyanet\u2019in hukuk\u00ee stat\u00fcs\u00fc:<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">1982 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 2. maddesi, T\u00fcrkiye\u2019yi laik bir cumhuriyet olarak tan\u0131mlar.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">1982 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 136. maddesi, Diyanet\u2019i \u201csiyasetsizle\u015ftirilmi\u015f\u201d sek\u00fcler bir mill\u00ee devlet kurumu olarak tesis eder; g\u00f6revi \u0130sl\u00e2m\u2019a hizmet etmek de\u011fil, onu y\u00f6netmektir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">1983 Siyasi Partiler Kanunu\u2019nun 89. maddesi, siyasi partilerin Diyanet aleyhine propaganda yapmas\u0131n\u0131 yasaklar\u2014bu h\u00fck\u00fcm, anayasa mahkemesi veya di\u011fer devlet organlar\u0131 gibi anayasal kurumlar aleyhine kampanyalara k\u0131yasla daha etkin uygulanm\u0131\u015f; 1993\u2019te \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Demokrasi Partisi\u2019nin kapat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Diyanet bir kontrol arac\u0131 olarak:<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Personel:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0130mamlar, devlet maa\u015f\u0131 alan memurlard\u0131r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Doktrinel denetim:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Hutbeler merkez\u00ee olarak haz\u0131rlan\u0131r ve s\u0131k\u0131 \u015fekilde d\u00fczenlenir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>E\u011fitim:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Din e\u011fitimi s\u0131k\u0131 sek\u00fcler denetime al\u0131n\u0131r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u00d6zerkli\u011fin bast\u0131r\u0131lmas\u0131:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Ba\u011f\u0131ms\u0131z din\u00ee gruplar (\u00f6zellikle tasavvuf\u00ee tarikatlar) ba\u015flang\u0131\u00e7ta yasaklanm\u0131\u015f veya k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>\u201cMill\u00ee \u0130sl\u00e2m\u201d Mant\u0131\u011f\u0131ndaki Gerilimler<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kemalist liderlik, milliyet\u00e7ili\u011fe, modernle\u015fmeye ve cumhuriyete sadakati besleyen, devlet kontrol\u00fc alt\u0131nda \u201cmill\u00ee bir \u0130sl\u00e2m\u201d geli\u015ftirmeyi hedefledi.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bu, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n evrensel, \u00fcmmet-\u00fcst\u00fc iddialar\u0131n\u0131 (\u00f6r. pan-\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k) soyarak onu T\u00fcrk ulusall\u0131\u011f\u0131yla uyumlu k\u00fclt\u00fcrel-ahlaki bir kaynak olarak yeniden markalamay\u0131 gerektirdi.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Cumhuriyet laiklik iddias\u0131nda bulunsa da, Diyanet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 bizzat idare etti\u2014bu da bir paradoks do\u011furdu.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Teoride depolitize edilen \u0130sl\u00e2m, pratikte ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131: yeni d\u00fczeni me\u015frula\u015ft\u0131rmak, milliyet\u00e7ili\u011fi g\u00fc\u00e7lendirmek ve toplumu istikrara kavu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Zamanla bu model, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet g\u00fcc\u00fcne t\u00e2bi k\u0131ld\u0131; fakat ayn\u0131 zamanda Diyanet\u2019in kendisini de siyasalla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Diyanet\u2019in Miras\u0131<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Diyanet ne kat\u0131 bir l\u00e2isizm ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc, ne \u0130slamc\u0131 bask\u0131ya teslimiyet; ne liberal bir tasar\u0131m ne de M\u00fcsl\u00fcman bir talebin sonucudur. Daha ziyade, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 \u201cadresleyen\u201d ve \u201cy\u00f6neten\u201d pratik bir devlet arac\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Diyanet ne geleneksel S\u00fcnn\u00ee ortodokslu\u011fa ne de rejime ve ard\u0131l h\u00fck\u00fcmetlere meydan okur; b\u00f6ylece ikisi aras\u0131nda konumunu korur.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Diyanet, erken cumhuriyet elitlerinin \u00f6tesinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren m\u00fctemadi bir kurum h\u00e2line geldi.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sonraki h\u00fck\u00fcmetler kurumu kullanmaya devam etti; zaman zaman yetkilerini geni\u015fletti veya siyas\u00ee g\u00fcndemlerine uygun \u015fekilde mesajlar\u0131n\u0131 kayd\u0131rd\u0131.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Temel miras: T\u00fcrkiye\u2019de \u0130sl\u00e2m, ruhban\u00ee de\u011fil, b\u00fcrokratik-siyasal bir tarzda devlete i\u00e7kin kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3><\/h3>\n<h3>Tart\u0131\u015fma ve Soru-Cevap<\/h3>\n<h5>Devlet-Din Paradoksu<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sek\u00fclerli\u011fin din \u00fczerinde bu denli a\u011f\u0131r devlet kontrol\u00fcyle nas\u0131l ba\u011fda\u015fabildi\u011fi sorusuna cevaben: T\u00fcrk laikli\u011fi (laiklik), dini d\u0131\u015flama de\u011fil, dini devlet otoritesine t\u00e2bi k\u0131lan istatist, y\u00f6netsel bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Devletin Diyanet\u2019i dokunulmaz g\u00f6r\u00fcp ele\u015ftiriden korumas\u0131n\u0131n nedeni \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 korumak de\u011fil; \u0130sl\u00e2m \u00fczerindeki devlet kontrol\u00fcn\u00fc muhafaza etme zaruretidir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Atat\u00fcrk Sonras\u0131 Diyanet\u2019in D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Tek parti d\u00f6neminin ard\u0131ndan Diyanet, ard\u0131\u015f\u0131k h\u00fck\u00fcmetlerce yeniden i\u015flevlendirildi:<\/span>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrkle\u015ftirme hamlesi kapsam\u0131nda ezan\u0131n T\u00fcrkle\u015ftirilmesini (1932\u20131950) destekledi; fakat namaz\u0131n kendisini de\u011fil.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">1950\u2019lerde \u00e7ok partili siyasetin y\u00fckseli\u015fiyle \u0130sl\u00e2m kamusal alana yeniden girdi.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sonraki rejimler, \u0130sl\u00e2m\u00ee kimli\u011fi se\u00e7imsel kazan\u00e7 i\u00e7in Diyanet \u00fczerinden seferber etti.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">Son AK Parti h\u00fck\u00fcmetleri d\u00f6neminde Diyanet, dar T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 gev\u015fetmi\u015f; i\u00e7erde ve d\u0131\u015farda n\u00fcfuzunu geni\u015fletmi\u015ftir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">Muhtemel daha sek\u00fcler y\u00f6nelimli bir post-AK Parti h\u00fck\u00fcmeti alt\u0131nda Diyanet\u2019in rol\u00fc yeniden ama\u00e7land\u0131r\u0131labilir; fakat \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n aleyhine silahla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 beklenmez.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">Devlet i\u00e7inde faaliyet g\u00f6steren Diyanet\u2019in s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131r: Diyanet vakf\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan de\u011ferli akademik \u00e7al\u0131\u015fma <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u2019nin erken ciltlerinde \u201cK\u00fcrt\u201d maddesinin bulunmamas\u0131 bunun bir \u00f6rne\u011fidir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Tasavvuf\u00ee Tarikatlar ve Alternatif \u0130sl\u00e2m Bi\u00e7imleri<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Diyanet personeli bir tarikat mensubu olabilir; ancak bu aidiyeti alenen duyuramaz veya te\u015fvik edemez; tarikatlar da Diyanet \u00fczerinde n\u00fcfuz kuramaz.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kamuya a\u00e7\u0131k ve me\u015fru g\u00f6r\u00fclen tek geleneksel e\u011fitim kurumlar\u0131, sek\u00fcler devlet denetimindeki \u0130mam Hatip okullar\u0131 ile \u0130lahiyat fak\u00fclteleridir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Tarikatlar Atat\u00fcrk d\u00f6neminde ve sonras\u0131nda bask\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015fse de, Diyanet bu bask\u0131y\u0131 o d\u00f6nemde kabul etmedi\u011fi gibi bug\u00fcn de \u201cbask\u0131 yoklu\u011funu\u201d kabul etmez.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Tarikatlar\u0131n hayatta kal\u0131\u015f\u0131, resm\u00ee din alan\u0131na Diyanet h\u00e2kim olsa da onun tekelinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">1950\u2019ler \u00f6ncesinde Mustafa Sabri ve Said Nurs\u00ee gibi anti-sek\u00fcler isimler rejimin d\u00fc\u015fman\u0131 olarak kriminalize edilmi\u015fken, AK Parti d\u00f6neminde Diyanet bu isimlerin eserlerini yay\u0131mlama noktas\u0131na gelmi\u015ftir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>\u0130sl\u00e2m Hukuku ile Devlet Hukuku<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Diyanet\u2019in verdi\u011fi fetvalarda yans\u0131yan \u0130sl\u00e2m hukuku ile devlet hukuku aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fan alanlar mevcuttur.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bunun uzun vadede devleti zay\u0131flat\u0131c\u0131 etkileri olabilir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bu nedenle\u2014zorunlu olarak \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n perspektifinden de\u011fil, sosyolojinin perspektifinden dahi\u2014devletin \u0130sl\u00e2m hukukunu toplumsal bir olgu olarak tan\u0131mas\u0131n\u0131n devleti g\u00fc\u00e7lendirece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Kurumsal Me\u015fruiyet ve Toplumsal Kabul<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Osmanl\u0131 d\u00f6neminde imamlar devlet\u00e7e atanmazd\u0131; fakat geleneksel medrese mezunu olma \u015fart\u0131 vard\u0131.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">S\u0131radan m\u00fc\u2019minlerin Diyanet\u2019in din\u00ee otoritesine duydu\u011fu g\u00fcven konusunda tepkiler kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r:<\/span>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">Pek \u00e7ok ki\u015fi, Diyanet\u2019in din\u00ee hizmetlere d\u00fczenli eri\u015fim sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, devlet\u00e7e atanan imamlar\u0131 me\u015fru g\u00f6rmektedir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">Baz\u0131lar\u0131 ise devlet kontroll\u00fc \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 gayr-sahih sayarak alternatif \u0130sl\u00e2m\u00ee otoriteleri tercih etmektedir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Di\u011fer \u00dclkelerle Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Liberal Avrupa devletleri, devlet kontroll\u00fc camiler ve \u0130sl\u00e2m\u00ee kurumlar\u0131n faydalar\u0131n\u0131 g\u00f6rebilse de, b\u00f6yle tedbirlerin onlar\u0131 illiberal g\u00f6sterece\u011finden \u00e7ekinirler.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bir\u00e7ok devlet dini d\u00fczenlese de, T\u00fcrkiye\u2019nin Diyanet gibi merkez\u00ee bir b\u00fcrokratik otorite yaratmas\u0131 kapsam ve s\u00fcreklilik bak\u0131m\u0131ndan g\u00f6rece e\u015fsizdir; bu, bask\u0131c\u0131 devletlerin (\u00f6r. M\u0131s\u0131r) g\u00f6rece b\u00fcrokratik yetersizlikleriyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda belirgindir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130ran\u2019\u0131n ruhban\u00ee denetimi (ideolojik y\u00f6nelim ters olsa da) veya baz\u0131 Arap devletlerinin Cuma hutbeleri \u00fczerindeki kontrol\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 paralellikler kurulabilir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>\u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 m\u0131?<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Baz\u0131lar\u0131, AK Parti\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 sonras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n gelece\u011finin zay\u0131f oldu\u011funu savunur.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ancak AK Parti y\u00f6ntemsel olarak esasen Kemalisttir: \u201cKemalist \u0130slamc\u0131l\u0131k\u201d ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015f olsa da, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n benzersiz toplumsal dayan\u0131\u015fma kapasitesi, felsef\u00ee-ideolojik temelleri ve liderlik potansiyeline dayanan daha sahih versiyonlar ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 ta\u015f\u0131yabilir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Daha \u201c\u00e7ekingen\u201d bir Diyanet ihtimali ge\u00e7mi\u015fe aittir, gelece\u011fe de\u011fil.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Diyanet ve Gazze Soyk\u0131r\u0131m\u0131<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hutbeler \u00fclke \u00e7ap\u0131nda merkez\u00ee olarak haz\u0131rlan\u0131r ve yeknesakt\u0131r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Filistin\u2019e y\u00f6nelik duygular sahici olsa da, h\u00fck\u00fcmet bu duygular\u0131n a\u00e7\u0131k ifadesine temkinlidir; zira bu, \u00f6zellikle ABD ile ili\u015fkileri zedeleyebilir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bu nedenle Diyanet, h\u00fck\u00fcmet politikas\u0131na uyum sa\u011flamak i\u00e7in oto-sans\u00fcr uygular.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h5><\/h5>\n<h5>Daha Geni\u015f Dersler<\/h5>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrkiye, gelecekte \u00fcmmet \u00f6l\u00e7e\u011finde bir liderlik rol\u00fc oynayabilir; ancak bunu, \u00f6zellikle \u00fclkedeki \u00f6nemli K\u00fcrt ve Arap n\u00fcfus dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrk kimli\u011fini vurguyu azaltarak daha iyi yapabilir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Devletin adalet alg\u0131s\u0131ndaki zafiyet ile k\u00f6t\u00fc siyas\u00ee-iktisad\u00ee performans\u0131n, performatif dindarl\u0131kla birle\u015fmesi, baz\u0131 gen\u00e7lerin \u0130sl\u00e2m\u2019a olumsuz bakmas\u0131na, hatta dinden uzakla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011fi, din ve modern devlet-in\u015fas\u0131 \u00fczerine k\u00fcresel tart\u0131\u015fmalar\u0131 bilgilendirir.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Dini t\u00fcmden ortadan kald\u0131rma giri\u015fimleri \u00e7o\u011fu kez pratik de\u011fildir; koopte etme ve kontrol rejimi istikrara kavu\u015fturabilir; fakat sahihlik, me\u015fruiyet ve siyasalla\u015fma hakk\u0131nda uzun vadeli gerilimler de \u00fcretir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet kontrol\u00fcne almak i\u00e7in Diyanet\u2019i kurdu. B\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mill\u00ee ve b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Diyanet bug\u00fcn camilerden fetvalara kadar \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 merkez\u00ee olarak y\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir gerilim \u00fcretiyor.<\/p>","protected":false},"author":263,"featured_media":12263,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[188],"tags":[190],"class_list":["post-12262","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kolokyum","tag-kolokyum"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.1.1 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet kontrol\u00fcne almak i\u00e7in Diyanet\u2019i kurdu. B\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mill\u00ee ve b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Diyanet bug\u00fcn camilerden fetvalara kadar \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 merkez\u00ee olarak y\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir gerilim \u00fcretiyor.\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"noindex, nofollow, max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Dr. Emir Kaya\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.1.1\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ummatikler - M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Birle\u015fik \u0130slam Medeniyetine Do\u011fru G\u00fc\u00e7lendirmek\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131 - Ummatikler\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet kontrol\u00fcne almak i\u00e7in Diyanet\u2019i kurdu. B\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mill\u00ee ve b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Diyanet bug\u00fcn camilerden fetvalara kadar \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 merkez\u00ee olarak y\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir gerilim \u00fcretiyor.\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/07110031\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/07110031\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"720\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-15T11:04:39+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-04T12:05:07+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ummatics\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:site\" content=\"@ummatics\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131 - Ummatikler\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet kontrol\u00fcne almak i\u00e7in Diyanet\u2019i kurdu. B\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mill\u00ee ve b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Diyanet bug\u00fcn camilerden fetvalara kadar \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 merkez\u00ee olarak y\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir gerilim \u00fcretiyor.\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@ummatics\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/07110031\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"BlogPosting\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#blogposting\",\"name\":\"Kemalist Projenin Diyanet\\u2019i \\u0130n\\u015fas\\u0131: Ulusal Bir \\u0130slam Tasar\\u0131m\\u0131 - Ummatikler\",\"headline\":\"Kemalist Projenin Diyanet\\u2019i \\u0130n\\u015fas\\u0131: Ulusal Bir \\u0130slam Tasar\\u0131m\\u0131\",\"author\":{\"@id\":\"#molongui-disabled-link#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/07110031\\\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg\",\"width\":1280,\"height\":720},\"datePublished\":\"2025-09-15T11:04:39+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-04T12:05:07+00:00\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#webpage\"},\"articleSection\":\"Kolokyum, Kolokyum\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/category\\\/kolokyum\\\/#listItem\",\"name\":\"Kolokyum\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/category\\\/kolokyum\\\/#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kolokyum\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/category\\\/kolokyum\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#listItem\",\"name\":\"Kemalist Projenin Diyanet\\u2019i \\u0130n\\u015fas\\u0131: Ulusal Bir \\u0130slam Tasar\\u0131m\\u0131\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Kemalist Projenin Diyanet\\u2019i \\u0130n\\u015fas\\u0131: Ulusal Bir \\u0130slam Tasar\\u0131m\\u0131\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/category\\\/kolokyum\\\/#listItem\",\"name\":\"Kolokyum\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"Ummatics\",\"description\":\"M\\u00fcsl\\u00fcmanlar\\u0131 Birle\\u015fik \\u0130slam Medeniyetine Do\\u011fru G\\u00fc\\u00e7lendirmek\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/03195725\\\/logo-for-dark-background-1-scaled.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#organizationLogo\",\"width\":2560,\"height\":471},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#organizationLogo\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/ummatics\",\"https:\\\/\\\/twitter.com\\\/ummatics\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/ummatics\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.tiktok.com\\\/@ummatics\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@ummatics\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/ummatics\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"#molongui-disabled-link#author\",\"url\":\"#molongui-disabled-link\",\"name\":\"Dr. Emir Kaya\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/07191506\\\/emir.jpg\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Dr. Emir Kaya\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/\",\"name\":\"Kemalist Projenin Diyanet\\u2019i \\u0130n\\u015fas\\u0131: Ulusal Bir \\u0130slam Tasar\\u0131m\\u0131 - Ummatikler\",\"description\":\"Hilafetin kald\\u0131r\\u0131lmas\\u0131ndan sonra T\\u00fcrkiye, \\u0130sl\\u00e2m\\u2019\\u0131 devlet kontrol\\u00fcne almak i\\u00e7in Diyanet\\u2019i kurdu. B\\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \\u00e7\\u0131k\\u0131p mill\\u00ee ve b\\u00fcrokratik bir yap\\u0131ya d\\u00f6n\\u00fc\\u015ft\\u00fcr\\u00fcld\\u00fc. Diyanet bug\\u00fcn camilerden fetvalara kadar \\u0130sl\\u00e2m\\u00ee hayat\\u0131 merkez\\u00ee olarak y\\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\\u0131nda kal\\u0131c\\u0131 bir gerilim \\u00fcretiyor.\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"#molongui-disabled-link#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"#molongui-disabled-link#author\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/07110031\\\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#mainImage\",\"width\":1280,\"height\":720},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/kemalistproje\\\/#mainImage\"},\"datePublished\":\"2025-09-15T11:04:39+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-04T12:05:07+00:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/\",\"name\":\"Ummatics\",\"description\":\"M\\u00fcsl\\u00fcmanlar\\u0131 Birle\\u015fik \\u0130slam Medeniyetine Do\\u011fru G\\u00fc\\u00e7lendirmek\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tr.ummatics.org\\\/en\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131 - Ummatikler","description":"Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet kontrol\u00fcne almak i\u00e7in Diyanet\u2019i kurdu. B\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mill\u00ee ve b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Diyanet bug\u00fcn camilerden fetvalara kadar \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 merkez\u00ee olarak y\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir gerilim \u00fcretiyor.","canonical_url":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/","robots":"noindex, nofollow, max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"BlogPosting","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#blogposting","name":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131 - Ummatikler","headline":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131","author":{"@id":"#molongui-disabled-link#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/07110031\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg","width":1280,"height":720},"datePublished":"2025-09-15T11:04:39+00:00","dateModified":"2025-12-04T12:05:07+00:00","inLanguage":"en-US","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#webpage"},"articleSection":"Kolokyum, Kolokyum"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/category\/kolokyum\/#listItem","name":"Kolokyum"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/category\/kolokyum\/#listItem","position":2,"name":"Kolokyum","item":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/category\/kolokyum\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#listItem","name":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#listItem","position":3,"name":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/category\/kolokyum\/#listItem","name":"Kolokyum"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/#organization","name":"Ummatics","description":"M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Birle\u015fik \u0130slam Medeniyetine Do\u011fru G\u00fc\u00e7lendirmek","url":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/03195725\/logo-for-dark-background-1-scaled.png","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#organizationLogo","width":2560,"height":471},"image":{"@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#organizationLogo"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ummatics","https:\/\/twitter.com\/ummatics","https:\/\/www.instagram.com\/ummatics\/","https:\/\/www.tiktok.com\/@ummatics","https:\/\/www.youtube.com\/@ummatics","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/ummatics\/"]},{"@type":"Person","@id":"#molongui-disabled-link#author","url":"#molongui-disabled-link","name":"Dr. Emir Kaya","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#authorImage","url":"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/07191506\/emir.jpg","width":96,"height":96,"caption":"Dr. Emir Kaya"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#webpage","url":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/","name":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131 - Ummatikler","description":"Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet kontrol\u00fcne almak i\u00e7in Diyanet\u2019i kurdu. B\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mill\u00ee ve b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Diyanet bug\u00fcn camilerden fetvalara kadar \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 merkez\u00ee olarak y\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir gerilim \u00fcretiyor.","inLanguage":"en-US","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#breadcrumblist"},"author":{"@id":"#molongui-disabled-link#author"},"creator":{"@id":"#molongui-disabled-link#author"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/07110031\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#mainImage","width":1280,"height":720},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/#mainImage"},"datePublished":"2025-09-15T11:04:39+00:00","dateModified":"2025-12-04T12:05:07+00:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/#website","url":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/","name":"Ummatics","description":"M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Birle\u015fik \u0130slam Medeniyetine Do\u011fru G\u00fc\u00e7lendirmek","inLanguage":"en-US","publisher":{"@id":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/#organization"}}]},"og:locale":"en_US","og:site_name":"Ummatikler - M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Birle\u015fik \u0130slam Medeniyetine Do\u011fru G\u00fc\u00e7lendirmek","og:type":"article","og:title":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131 - Ummatikler","og:description":"Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet kontrol\u00fcne almak i\u00e7in Diyanet\u2019i kurdu. B\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mill\u00ee ve b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Diyanet bug\u00fcn camilerden fetvalara kadar \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 merkez\u00ee olarak y\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir gerilim \u00fcretiyor.","og:url":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/","og:image":"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/07110031\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg","og:image:secure_url":"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/07110031\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg","og:image:width":1280,"og:image:height":720,"article:published_time":"2025-09-15T11:04:39+00:00","article:modified_time":"2025-12-04T12:05:07+00:00","article:publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ummatics","twitter:card":"summary_large_image","twitter:site":"@ummatics","twitter:title":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131 - Ummatikler","twitter:description":"Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 devlet kontrol\u00fcne almak i\u00e7in Diyanet\u2019i kurdu. B\u00f6ylece din, evrensel bir otorite olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p mill\u00ee ve b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Diyanet bug\u00fcn camilerden fetvalara kadar \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat\u0131 merkez\u00ee olarak y\u00f6nlendiriyor ve bu durum din ile devlet aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir gerilim \u00fcretiyor.","twitter:creator":"@ummatics","twitter:image":"https:\/\/trummatics.s3.us-east-2.amazonaws.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/07110031\/Caliphate%E2%80%A8to-Diyanet-YouTube-Web-Thumb.jpg"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"12262","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":{"focus":[],"additional":[]},"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":null,"og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"limit_modified_date":false,"created":"2026-08-23 15:32:41","updated":"2026-08-24 16:41:06","ai":null,"breadcrumb_settings":null,"seo_analyzer_scan_date":null,"focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/category\/kolokyum\/\" title=\"Kolokyum\">Kolokyum<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tKemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en"},{"label":"Kolokyum","link":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/category\/kolokyum\/"},{"label":"Kemalist Projenin Diyanet\u2019i \u0130n\u015fas\u0131: Ulusal Bir \u0130slam Tasar\u0131m\u0131","link":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/kemalistproje\/"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12262","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/263"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12262"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12262\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}