{"id":12384,"date":"2026-05-19T20:31:11","date_gmt":"2026-05-19T20:31:11","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.ummatics.org\/?p=12384"},"modified":"2026-05-19T20:37:40","modified_gmt":"2026-05-19T20:37:40","slug":"abdafrikaveislam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/abdafrikaveislam\/","title":{"rendered":"Amerika Birle\u015fik Devletleri, Bat\u0131 Afrika ve \u0130slam: Ba\u011flant\u0131lar, Romantikle\u015ftirme ve G\u00fcvenlik Meselesine D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme"},"content":{"rendered":"

\u00dcmmet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce (ummatic thinking<\/i>), yaln\u0131zca k\u00fcresel bir bilinci de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00fcmmet i\u00e7indeki belirli topluluk ve b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin dikkatle ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 da gerektirir. Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ndeki M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in bu \u00f6nemli ili\u015fkilerden biri, Bat\u0131 Afrika ile olan ili\u015fkidir. G\u00fcncel ara\u015ft\u0131rmalar, \u0130slam\u2019\u0131n, bug\u00fcn Amerika Birle\u015fik Devletleri olarak bilinen topraklardaki derin tarih\u00ee k\u00f6kenlerine i\u015faret etmekte ve en me\u015fhuru \u00d6mer bin Said<\/a> (\u00f6. 1864) olmak \u00fczere, k\u00f6lele\u015ftirilmi\u015f Bat\u0131 Afrikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Amerikan tarihindeki rol\u00fcn\u00fc ortaya koymaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise bir tak\u0131m diasporik, kurumsal, e\u011fitimsel ve siyasal ba\u011flar, Amerikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fun \u00e7e\u015fitli kesimlerini Bat\u0131 Afrika\u2019daki M\u00fcsl\u00fcman topluluklara ba\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bat\u0131 Afrika\u2019n\u0131n \u0130slam\u00ee miras\u0131<\/a> ve \u015fu anki zenginli\u011fi giderek daha fazla tan\u0131nmaktad\u0131r. Uzun s\u00fcre boyunca, baz\u0131 Bat\u0131l\u0131 akademisyenler ve hatta Afrikal\u0131 olmayan baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan \u0131rk\u00e7\u0131 varsay\u0131mlar, Sahra-alt\u0131 Afrika\u2019y\u0131 \u0130slam tarihinin merkezden uzak ve hatta \u00f6nemsiz bir par\u00e7as\u0131 olarak tasvir etmi\u015ftir. Halbuki, sadece me\u015fhur Timbuktu \u015fehri de\u011fil; \u015einkit, Walata, Tivaouane, Touba, Kaolack, Cenne, Sokoto, Kano, Katsina, Bornu ve daha bir\u00e7ok yer de \u00f6nemli entelekt\u00fcel ve siyasal ba\u015far\u0131lar\u0131n merkezi olmu\u015ftur. Bu miras, \u00f6ncelikle b\u00f6lgeye ait olmakla birlikte, bir anlamda Amerika\u2019daki M\u00fcsl\u00fcmanlar da dahil olmak \u00fczere t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlara aittir. Bat\u0131 Afrika\u2019n\u0131n \u0130slam tarihinin temel bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu fikri, Afrika k\u00f6kenli olsun yahut olmas\u0131n, Amerikal\u0131lar i\u00e7in \u00f6zel bir ilham kayna\u011f\u0131 olabilir. E\u011fer Amerika Birle\u015fik Devletleri \u201cAtlantik d\u00fcnyas\u0131\u201dn\u0131n bir par\u00e7as\u0131ysa, Amerikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar da Avrupa\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Bat\u0131, Kuzey ve hatta Orta Afrika\u2019y\u0131 kapsayan bir t\u00fcr \u201cM\u00fcsl\u00fcman Atlantik<\/a>\u201din par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte, Amerikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar ile Bat\u0131 Afrikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkide iki temel sorun bulunmaktad\u0131r. Bunlardan ilki, Bat\u0131 Afrika\u2019n\u0131n ge\u00e7mi\u015fini ya da bug\u00fcn\u00fcn\u00fc manev\u00ee bir ideal olarak tasvir eden \u00e7e\u015fitli romantikle\u015ftirme bi\u00e7imleridir. Bu t\u00fcr bir romantikle\u015ftirme, a\u015fa\u011f\u0131da ele al\u0131nacak \u00f6nemli meseleleri g\u00f6z ard\u0131 etmektedir. \u0130kinci sorun ise, Bat\u0131 Afrika\u2019n\u0131n ABD h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131nda, haberlerde, d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu analizlerinde ve \u201c\u015fiddet i\u00e7eren a\u015f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kla m\u00fccadele\u201d (CVE<\/i>) programlar\u0131nda g\u00fcvenlik meselesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesidir. Bu iki mesele, \u00f6zellikle de ABD h\u00fck\u00fcmeti \u201cAfrika \u0130slam\u0131\u201dn\u0131n baz\u0131 y\u00f6nlerini y\u00fcceltip di\u011ferlerini g\u00f6zard\u0131 etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda birbiriyle kesi\u015fmektedir. B\u00f6lgeler aras\u0131 anlam\u0131yla \u00fcmmet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce, sadece ba\u015fka b\u00f6lgelerdeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n miras ve katk\u0131lar\u0131yla sevinmeyi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fini ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birbirlerini nas\u0131l alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da sorgulamay\u0131 gerektirir.<\/p>\n

\u015eunu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmek gerekir ki, romantikle\u015ftirmeye yap\u0131lan bu ele\u015ftiri, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Bat\u0131 Afrika\u2019daki tarihinden ilham alan Afro-Amerikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik \u00f6rt\u00fck bir ele\u015ftiri de\u011fildir. Aksine, Bat\u0131 Afrika\u2019n\u0131n romantize edilmesinin sorunlu bi\u00e7imlerinden biri, b\u00f6lgenin baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki siyah\u00ee kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki di\u011fer ayr\u0131mc\u0131l\u0131k t\u00fcrleri konusundaki sessizliktir. Amerika Birle\u015fik Devletleri de dahil olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in Moritanya, hakl\u0131 olarak geleneksel \u0130slam\u00ee e\u011fitimin bir merkezi, f\u0131k\u0131h, dilbilgisi ve di\u011fer alanlarda son derece iyi bir \u0130slam\u00ee e\u011fitim al\u0131nabilecek bir yer olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak \u00fclkenin en tan\u0131nm\u0131\u015f \u00e2limlerinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bidan<\/i> (yani \u201cbeyaz\u201d) k\u00f6kenli oldu\u011fu ve kurumsal \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n hem siyas\u00ee hem de ilm\u00ee elitlere avantaj sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ektir. Moritanya\u2019daki k\u00f6lelik<\/a> sorunu ve bunun etkileri, Bat\u0131 medyas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden daha yayg\u0131nd\u0131r<\/a> ve h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck bir travmad\u0131r. Bidan<\/i> alimlerin mevcut k\u00f6leli\u011fi k\u0131nayan fetvalar yay\u0131nlamas\u0131 o kadar nadirdir ki bunlar yerel bas\u0131nda haber<\/a> olmaktad\u0131r. Bu arada, Moritanya’da yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte siyahlara y\u00f6nelik \u015fiddet olaylar\u0131<\/a> ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r ve bu olaylar\u0131n etkileri h\u00e2l\u00e2 hissedilmektedir. T\u0131pk\u0131 Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin hem \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 yeniliklere bir sahne hem de korkun\u00e7 derecede e\u015fitsiz bir toplum olmas\u0131 gibi Moritanya da hem \u0130slam\u00ee ilimlerin kalesi hem de sinsi bir \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n merkezi olabilir. \u00dcmmet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce, i\u015fte bu sorunlarla y\u00fczle\u015fmeyi gerektirir.<\/p>\n

K\u00f6lelik, b\u00f6lge tarihinde \u00e7ok katmanl\u0131 bir olgudur; zira Bat\u0131 Afrikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar hem k\u00f6le ticaretinin ma\u011fdurlar\u0131 hem de baz\u0131 b\u00f6lgelerde k\u00f6le sahibi toplumlar\u0131n idarecileri olmu\u015flard\u0131r. Atlantik k\u00f6le ticaretinin ko\u015fullar\u0131 ve kapsam\u0131, Bat\u0131 Afrika\u2019y\u0131, \u00f6rne\u011fin, s\u00f6m\u00fcrge \u00f6ncesi Kuzey Nijerya\u2019daki<\/a> k\u00f6lelikten tamamen farkl\u0131 k\u0131lar. Bat\u0131 Afrika\u2019daki M\u00fcsl\u00fcman toplumlar, s\u00f6m\u00fcrge \u00f6ncesi d\u00f6nemde dahi kendi i\u00e7lerinde derin e\u015fitsizlikler bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Romantikle\u015ftirme, \u00f6zellikle Senegal\u2019de, Bat\u0131 Afrika tasavvufuna dair alg\u0131lar\u0131 da etkilemektedir. Senegal’in bir Sufi \u00fctopyas\u0131 olarak imaj\u0131n\u0131 sorgulamak i\u00e7in tasavvuf kar\u015f\u0131t\u0131 olmak gerekmez. Bat\u0131 Afrika\u2019da hi\u00e7 asker\u00ee darbe ya\u015famam\u0131\u015f tek \u00fclke ve g\u00f6revdeki bir liderin se\u00e7im yenilgisini kabul etti\u011fi ilk \u00fclkelerden biri olan “Senegal’in istisna\u00ee bir durum” oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek ciddi gerek\u00e7eler vard\u0131r. Tasavvuf \u015feyhlerinin devlet ve toplum aras\u0131ndaki arabulucu rol\u00fc<\/a>, Senegal’in siyas\u00ee istikrar\u0131na katk\u0131da bulunmaktad\u0131r. Ancak bu \u015feyhlerin \u00e7o\u011fu, genellikle iktidar yanl\u0131s\u0131 olmu\u015f, hatta \u015fimdiki ba\u015fkan da dahil olmak \u00fczere ba\u015fkanlar\u0131n yumu\u015fak otoriterliklerini g\u00f6rmezden gelmi\u015flerdir.<\/p>\n

Senegal’in istisna\u00ee oldu\u011fu fikri, Washington ba\u015fta olmak \u00fczere Amerikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011funun baz\u0131 kesimleri aras\u0131nda bile Ter\u00f6rle M\u00fccadele ve bunun Bat\u0131 Afrika alg\u0131lar\u0131 \u00fczerindeki etkisini tart\u0131\u015fmaya a\u00e7maktad\u0131r. Ter\u00f6rle M\u00fccadele, di\u011fer zararl\u0131 etkilerinin yan\u0131 s\u0131ra, Washington\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 \u201ciyi\u201d ve \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d olarak s\u0131n\u0131fland\u0131rma<\/a> e\u011filimini g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir. Washington’\u0131n hayal\u00ee \u00f6l\u00e7e\u011finde, Senegalli Sufiler “iyi” listesinin en \u00fcst s\u0131ralar\u0131nda yer almaktad\u0131r. Tasavvuf hakk\u0131nda, hatta Senegal hakk\u0131nda hi\u00e7 bilgisi olmayan insanlar\u0131n “Senegal’deki tarikatlar\u0131” bir t\u00fcr ideal olarak nitelendirdi\u011fi \u00e7ok say\u0131da siyas\u00ee toplant\u0131ya kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Halbuki Senegalli sufilerin idealize edilmesi, Mali ve Nijerya\u2019n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fma halindeki b\u00f6lgeleri de dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok Bat\u0131 Afrika \u00fclkesinde de sufilerin mevcut oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini g\u00f6z ard\u0131 etmektedir.<\/p>\n

Washington taraf\u0131ndan \u00f6v\u00fclmek, Bat\u0131 Afrikal\u0131 sufilerin \u00e7o\u011funlukla aktif olarak talep etmedi\u011fi bir durumdur ve bu ilginin olumsuz y\u00f6nleri vard\u0131r. Siyaset odakl\u0131 baz\u0131 analizlerde ve \u00f6zellikle medya s\u00f6ylemlerinde, Afrikal\u0131 Sufilerin “iyi M\u00fcsl\u00fcmanlar” olduklar\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok gazeteci ve siyaset\u00e7iye g\u00f6re “senkretik” olduklar\u0131, yani Bat\u0131’n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde “o kadar da” M\u00fcsl\u00fcman olmad\u0131klar\u0131 ima edilmektedir. Afrika’da \u0130slam \u00fczerine yap\u0131lan haberlerde<\/a>, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve “ortodoks olmayan” sufiler ile Ortado\u011fu’da e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f “kat\u0131” ve “Vahhabi” radikal tipler kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Hatta baz\u0131lar\u0131, Arap d\u00fcnyas\u0131yla temas\u0131n Afrikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bozaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcrmektedir. Bu fikrin k\u00f6keni, k\u0131smen, \u0130ngiliz ve Frans\u0131zlar\u0131n “\u0130slam\u00ee siyasal propaganda<\/a>\u201dn\u0131n Kuzey Nijerya gibi yerlerdeki kontrollerini baltalamas\u0131ndan duyduklar\u0131 korkulara dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bush ve Obama d\u00f6nemlerinde Washington’\u0131n oda\u011f\u0131 daha \u00e7ok Orta Do\u011fu ve Afganistan olmu\u015ftu; ancak Amerikal\u0131 siyaset\u00e7ilerin dikkati Bat\u0131 Afrika’ya y\u00f6neldi\u011finde, sadece El Kaide’nin (ve daha sonra \u0130\u015e\u0130D’in) uzant\u0131lar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmakla kalmay\u0131p, Bat\u0131 Afrika \u0130slam\u2019\u0131n\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak yeniden \u015fekillendirme konusunda da \u00f6nemli hedefler s\u00f6z konusu oldu. \u015eiddete e\u011filim g\u00f6stermeyen topluluklar\u0131n bile, Kur’an’\u0131n anlam\u0131 ve mesaj\u0131, \u0130slam ile liberalizm aras\u0131ndaki do\u011fru ili\u015fki ve benzeri konularda rehberli\u011fe ihtiya\u00e7 duydu\u011fu varsay\u0131l\u0131yordu. “Il\u0131ml\u0131 sesleri g\u00fc\u00e7lendirme” \u00e7abalar\u0131<\/a> asl\u0131nda \u0130slam ad\u0131na kimin konu\u015faca\u011f\u0131na karar verme giri\u015fimidir. Sonu\u00e7ta “\u0131l\u0131ml\u0131” kavram\u0131 burada ABD h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Trump d\u00f6nemindeki karmakar\u0131\u015f\u0131k siyas\u00ee ortamda \u015eiddeti \u00d6nleme G\u00fcndemi biraz geri plana at\u0131lsa da Biden d\u00f6neminde, hangi isim alt\u0131nda olursa olsun, yeniden canlanabilir.<\/p>\n

Amerikal\u0131 politikac\u0131lar, Bat\u0131 Afrika \u0130slam tarihini, kendi g\u00fcndemlerine hizmet edecek \u015fekilde yorumlamaktan \u00e7ekinmemi\u015flerdir. Bunun en u\u00e7 \u00f6rne\u011fi, d\u00f6nemin D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 John Kerry’nin 2016<\/a>‘da Nijerya’n\u0131n Sokoto kentine yapt\u0131\u011f\u0131 ziyarette \u015fehrin tarihini kendince “e\u015fitlik ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc; adalet ve merhamet; \u015fefkat ve tevazu” tarihi olarak yeniden tan\u0131mlamas\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n hepsi asil de\u011ferler olmakla beraber Kerry’nin, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda b\u00fcy\u00fck alim Osman dan Fodio (\u00f6. 1817) taraf\u0131ndan kurulan ve genellikle Sokoto Halifeli\u011fi olarak adland\u0131r\u0131lan yap\u0131n\u0131n \u015fiddete dayal\u0131 temellerinden ger\u00e7ekten ne anlad\u0131\u011f\u0131 merak konusudur. Dan Fodio’nun ilmi ve cesareti, Nijerya’daki ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in ilham vericidir, ancak bu lideri, oldu\u011fu gibi ele almak \u00f6nemlidir. Bu da en az\u0131ndan, zaman\u0131n\u0131n baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131 neden m\u00fc\u015frik ve k\u00e2fir olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc<\/a> anlamay\u0131 gerektirir. Dan Fodio’ya hayranl\u0131k duyulabilir, ancak onun Kerry gibi biriyle ortak bir noktas\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 varsaymak olduk\u00e7a zorlamad\u0131r. Sokoto Sultan\u0131’n\u0131n hem kendisini hem Sokoto tarihini bir Amerikan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131’n\u0131n ara\u00e7salla\u015ft\u0131rmas\u0131na izin vermesi, rahats\u0131z edici sorular do\u011furmaktad\u0131r. Bu durum, \u00e7a\u011fda\u015f siyasetin, hem ulusal hem de uluslararas\u0131 d\u00fczeyde, Afrika ve ba\u015fka yerlerdeki M\u00fcsl\u00fcman liderleri Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan olu\u015fturulan kal\u0131plara girmeleri i\u00e7in nas\u0131l te\u015fvik etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Ya “\u015fiddet yanl\u0131s\u0131 bir a\u015f\u0131r\u0131c\u0131s\u0131n ya da liberal bir bar\u0131\u015f savunucusun” \u015feklindeki Bat\u0131\u2019ya \u00f6zg\u00fc ikilikler, do\u011fas\u0131 gere\u011fi k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131d\u0131r ve asl\u0131nda ger\u00e7ek bar\u0131\u015f in\u015fas\u0131n\u0131 engellemektedir. En az\u0131ndan benim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131ma g\u00f6re, \u00fcmmet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce k\u0131smen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birbirlerini Bat\u0131l\u0131 devletlerin (veya herhangi bir devletin) dayatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ikilik ve kategorilerin d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6rebilme yetene\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ter\u00f6rle M\u00fccadele, Bat\u0131 Afrika’daki M\u00fcsl\u00fcmanlarla veya Bat\u0131 Afrika’yla ilgilenen, orada bulunan veya oraya at\u0131fta bulunan Amerikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki teolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00fczerine de g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Elbette, sufilerin kendilerini bid\u2019at\u00e7\u0131, m\u00fc\u015frik veya kafir olarak su\u00e7layan Selefilere \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131 do\u011fald\u0131r. Ancak, teolojik olarak Selefi olman\u0131n bazen bir t\u00fcr gizli ter\u00f6rist olmakla e\u015fde\u011fer tutuldu\u011fu bir siyas\u00ee ortamda, Selefilik kar\u015f\u0131t\u0131 baz\u0131 ifadeler tehlikeli yank\u0131lar bulabilir. Bat\u0131 Afrika’daki bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman yorumcunun g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u015fiddeti 1980’lerdeki “Vahhabi” tebli\u011f faaliyetlerine ba\u011flama e\u011filimi de, hem M\u00fcsl\u00fcmanlar hem de gayrim\u00fcslimler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu arg\u00fcman\u0131n kolayca benimsenmesine yol a\u00e7abilmektedir. Ancak bu yakla\u015f\u0131m nihayetinde indirgemeci ve yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r. Zira bir\u00e7ok miltan hareket, s\u0131rf\u00a0 <\/span>“Vahhabi tebli\u011f” ile de\u011fil, siyas\u00ee geli\u015fmeler, insan haklar\u0131 ihlalleri ve \u00f6rt\u00fck toplumsal gerilimlere tepki olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte teolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131 ve bunlar\u0131n siyasete s\u0131\u00e7ramas\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rma a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 bir geli\u015fme olarak, Bat\u0131 Afrika’da 1980’ler ve 1990’larda zirveye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Sufi-Selefi geriliminin baz\u0131 \u00e7evrelerde bir miktar yumu\u015famaya<\/a> ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6te yandan, ki\u015finin kendi inanc\u0131n\u0131 savunmas\u0131 hala hassas bir mesele olmaya devam etmektedir, zira g\u00fc\u00e7l\u00fc gayrim\u00fcslim akt\u00f6rler art\u0131k bu tart\u0131\u015fmalarda da s\u00f6z sahibi olmay\u0131 kendilerine hak g\u00f6rmektedirler.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmet, tek bir topluluk olsa da bu b\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde daha spesifik ve tarihsel olarak katmanla\u015fm\u0131\u015f ili\u015fkiler a\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu makale buna sadece bir \u00f6rnek sunmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, oysa daha bir\u00e7ok \u00f6rnek verilebilir. Hatta sadece Amerikal\u0131 M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fu (ya da onun baz\u0131 kesimleri) ile \u00fcmmetin co\u011fraf\u00ee veya k\u00fclt\u00fcrel anlamda di\u011fer kesimleri aras\u0131ndaki ikili ili\u015fkiler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bile listenin \u00e7ok uzayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. T\u00fcm bu ikili ili\u015fkiler hem tarih hem \u00e7a\u011fda\u015f siyaset taraf\u0131ndan \u015fekillenmektedir. \u00dcstelik bu \u015fekillenme yaln\u0131zca \u00fcmmet i\u00e7i dinamiklerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin dayatt\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcmmet i\u00e7i b\u00f6l\u00fcnmeleri ara\u00e7salla\u015ft\u0131ran, \u2018Ter\u00f6rle M\u00fccadele\u2019 gibi siyas\u00ee \u00e7er\u00e7eveler taraf\u0131ndan da belirlenmektedir. Buna kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilebilecek yakla\u015f\u0131m, k\u0131smen, baz\u0131 \u00e7ok yoksul ve \u00e7at\u0131\u015fmalarla dolu yerlerde bile M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu ger\u00e7ek ko\u015ful ve zorluklar hakk\u0131nda netlik aramakt\u0131r. Ancak bunu yaparken d\u0131\u015f akt\u00f6rlerin dayatt\u0131\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evelerin ya da ki\u015finin kendi teolojik e\u011filimlerinin meselelere indirgemeci, romantize edici veya a\u015f\u0131r\u0131 karamsar bir perspektiften yakla\u015fmas\u0131na izin vermemek gerekir. \u00dcmmet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce, k\u00fcresel M\u00fcsl\u00fcman birli\u011fi ve dayan\u0131\u015fmas\u0131na y\u00f6nelik bir \u00e7a\u011fr\u0131 veya \u00f6zlemle ba\u015flar, ancak orada son bulmaz. Halklar ve mekanlar aras\u0131ndaki daha spesifik ili\u015fki a\u011flar\u0131, en az\u0131ndan a\u00e7\u0131k u\u00e7lu bir yakla\u015f\u0131mla ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ve daha geni\u015f bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, genel birlik idealini g\u00fc\u00e7lendirip zenginle\u015ftirebilir.<\/p>\n

Alex Thurston, Cincinnati \u00dcniversitesi’nde Siyaset Bilimi dal\u0131nda\u00a0 <\/span>\u00f6\u011fretim \u00fcyesidir. Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, Bat\u0131 Afrika’da \u0130slam\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce ve aktivizm \u00fczerine yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. En son kitab\u0131 Jihadists of North Africa and the Sahel (Kuzey Afrika ve Sahel’in Cihat\u00e7\u0131lar\u0131) (Cambridge, 2020) ad\u0131yla yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/i>Sahel Blog<\/i><\/a>‘da yazmaktad\u0131r.<\/i><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dcmmet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce, M\u00fcsl\u00fcman topluluklar aras\u0131ndaki tarih\u00ee ve g\u00fcncel ili\u015fkileri (\u00f6zellikle ABD ile Bat\u0131 Afrika aras\u0131nda) ele al\u0131rken romantikle\u015ftirme yerine ele\u015ftirel bir yakla\u015f\u0131m benimsemeyi gerektirir. Ayr\u0131ca, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin g\u00fcvenlik ve siyaset \u00e7er\u00e7evelerinin bu ili\u015fkileri nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fini sorgulayarak daha ger\u00e7ek\u00e7i ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00fcmmet bilinci olu\u015fturmay\u0131 hedefler.<\/p>","protected":false},"author":263,"featured_media":12385,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[197],"tags":[194],"class_list":["post-12384","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-misafir-katkilari","tag-misafir-katkilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12384","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/263"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12384"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12384\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12384"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12384"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12384"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}