{"id":12423,"date":"2026-08-24T16:40:06","date_gmt":"2026-08-24T16:40:06","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.ummatics.org\/?p=12423"},"modified":"2026-08-25T17:05:42","modified_gmt":"2026-08-25T17:05:42","slug":"ummetciulus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.ummatics.org\/en\/ummetciulus\/","title":{"rendered":"Bir Tahayy\u00fcl: Gelece\u011fin \u00dcmmet\u00e7i Ulusu"},"content":{"rendered":"

Profes\u00f6r Ovamir Anjum\u2019un k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ve derinlikli makalesi \u2018Kim Bir Halife \u0130ster? (Who Wants a Caliphate?<\/i>) (2019) dikkatle okunmay\u0131 ve ciddi bi\u00e7imde ele al\u0131nmay\u0131 hak etmektedir. Anjum, mevcut din\u00ee, siyasi ve tarih\u00ee meselelerin kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirmesini sunduktan sonra, bizi gelecekteki bir hilafeti yeniden tahayy\u00fcl etmeye davet eder ve bu iddial\u0131 hedef i\u00e7in kavramsal varsay\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra operasyonel y\u00f6netim mekanizmalar\u0131n\u0131n ana hatlar\u0131n\u0131 ortaya koyar. Dr. Anjum, b\u00f6yle bir tasavvurun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7izme g\u00f6revinin, \u2018bir nesil boyunca M\u00fcsl\u00fcman fakihleri, ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131, siyaset teorisyenlerini, giri\u015fimcileri ve vizyon sahibi liderleri\u2019 gerektirdi\u011fini belirtir. \u015e\u00f6yle savunur:<\/span><\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar\u2026 <\/i><\/i><\/i><\/i><\/i><\/i>Hilafeti, <\/i>\u0130slam\u2019\u0131n \u00e7ekirdek b\u00f6lgelerindeki y\u00f6netimlerin bir konfederasyonu olarak yeniden tahayy\u00fcl etmelidir; \u00f6yle bir konfederasyon ki herkes i\u00e7in bir dizi insan haklar\u0131n\u0131 korusun, bu b\u00f6lgelere siyasi ve ekonomik istikrar sa<\/i>\u011flas\u0131n ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, bu b\u00f6lgelerin daha geni<\/i>\u015f din\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel birli<\/i>\u011fini benimserken, \u00e7e<\/i>\u015fitli yerel siyasi d\u00fczenlemeler geli<\/i>\u015ftirmelerine imk\u00e2n tan\u0131s\u0131n.<\/i><\/i><\/i><\/i><\/i><\/i> <\/i><\/i><\/i><\/i><\/i><\/i>B\u00f6yle bir d\u00fczen yaln\u0131zca ilah\u00ee buyru<\/i>\u011fa uygun olmakla kalmayacak, ayn\u0131 zamanda despotlar ve ter\u00f6ristlerden olu<\/i>\u015fan, birbirini besleyen yap\u0131ya kar<\/i>\u015f\u0131 uzun vadeli yeg\u00e2ne alternatif olacakt\u0131r (s.<\/i><\/i><\/i><\/i><\/i><\/i> 52).<\/i><\/span><\/p>\n

Devam\u0131nda bize, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz devasa zorluklara ra\u011fmen, ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck imk\u00e2nlar\u0131n bulundu\u011fu bir \u00e7a\u011fda da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. Bu, b\u00fcy\u00fck hayaller kurmaya, yerel hareket ederken k\u00fcresel d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve M\u00fcsl\u00fcman \u00fcmmetin ortak gelece\u011fini ciddiye alan bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde yeni s\u00f6ylemler ve pratikler geli\u015ftirmeye y\u00f6nelik bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Bu k\u0131sa makalede, beklenenin aksine, nihai hedef olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen halifeli\u011fi ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak ele al\u0131yor ve bu aray\u0131\u015f\u0131n, Gelecek \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 disiplinine ait baz\u0131 tekniklerden yararlanabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorum. Bu \u00e7ift odakl\u0131 bir perspektife dayan\u0131r; bir yandan g\u00f6z\u00fc uzaktaki hedefe \u00e7evrilidir di\u011fer yandan ise hemen \u00f6n\u00fcm\u00fczde duran \u015feye odaklan\u0131r. Bunu yaparken, tart\u0131\u015fmay\u0131 canland\u0131rmak ve daha ileri d\u00fczeye ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek amac\u0131yla ba\u015flang\u0131\u00e7 mahiyetinde baz\u0131 fikirler sunuyorum.<\/span><\/p>\n

\u00d6nko\u015fullar ve Muhtemel S\u0131n\u0131rlamalar<\/span><\/h3>\n

Yakla\u015f\u0131k iki milyar ki\u015fiden olu\u015fan, \u00e7e\u015fitlilik arz eden k\u00fcresel M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011funu tek bir h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ikna etme hedefi, imk\u00e2ns\u0131z bir g\u00f6rev gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Ancak tarih, imk\u00e2ns\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnenin m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6rneklerle doludur. Peki nereden ba\u015flamal\u0131y\u0131z? \u0130leriye d\u00f6n\u00fck yollar \u00e7izebilmek; gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck derin, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl, ger\u00e7ek\u00e7i ve \u00e7\u00f6z\u00fcm odakl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar gerektirir. Makro, mezo ve mikro d\u00fczeylerde sistemik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc tetiklemek i\u00e7in bunlar\u0131n \u00e7ok katmanl\u0131 ve b\u00fct\u00fcnle\u015fik olmas\u0131 gerekmektedir. Bu de\u011fi\u015fimin ayn\u0131 zamanda, d\u0131\u015f ger\u00e7ekliklerin de\u011fi\u015fimini nefsin de\u011fi\u015fimine ba\u011flayan malum \u0130slami \u00f6\u011fretileri tahakkuk ettirerek bireyin benli\u011fini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren ki\u015fisel bir d\u00fczeyde de ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekecektir. D\u0131\u015f d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi arzulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011fi\u015fimleri, kendi i\u00e7imizde ger\u00e7ekle\u015ftirmemiz gereken de\u011fi\u015fimlerden kopuk d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz. Bu s\u00fcrecin fikr\u00ee boyutu, a\u00e7\u0131k fikirli bir tutumu, \u00f6zele\u015ftiri yapabilme ve kendi \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnebilme yetisini ayr\u0131ca gerekti\u011finde olumsuz zihinsel al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131n\u0131 terk edebilmeyi gerektirir.<\/span><\/p>\n

Profes\u00f6r Anjum, tarih d\u0131\u015f\u0131, \u00fctopik veya m\u00fcnhas\u0131ran orta \u00e7a\u011f kuramlar\u0131na dayanmaktan imtina eden gelecekteki bir hilafetin etik parametrelerinin ana hatlar\u0131n\u0131 \u00e7izerken, proje birtak\u0131m bariz soruyu da beraberinde getirmektedir. Gelece\u011fe zaman yolculu\u011fu yapabilseydik, bu ulus\u00f6tesi siyasi yap\u0131 uygulamada nas\u0131l bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz ederdi? Hangi siyasi ve ekonomik saikler, Fas’tan Malezya’ya kadar elliden fazla ayr\u0131 ulusun yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n post-kolonyal toprak d\u00fczenlemelerini terk etmesini sa\u011flard\u0131? Farkl\u0131 teolojik e\u011filimler ile etnik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7\u0131karlar ne \u015fekilde uzla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131? B\u00f6ylesi bir kurumun lideri nas\u0131l se\u00e7ilirdi? Gayrim\u00fcslim az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131n\u0131 hangi tedbirler g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131rd\u0131? Hangi denge ve denetim mekanizmalar\u0131 onun otoriterli\u011fe yenik d\u00fc\u015fmesini veya ba\u015fka bir \u015fekilde zafiyete u\u011framas\u0131n\u0131 engellerdi? Ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalesiyle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kard\u0131?<\/span><\/p>\n

50’yi a\u015fk\u0131n M\u00fcsl\u00fcman devlete ortak bir ekonomik, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel i\u015f birli\u011fi tesis etmeleri i\u00e7in te\u015fvikler sunmak, elbette s\u00f6ylendi\u011fi kadar kolay bir i\u015f de\u011fildir. \u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 (\u0130\u0130T) ve OPEC, Afrika Birli\u011fi, Ma\u011frip Birli\u011fi ve ASEAN gibi birka\u00e7 b\u00f6lgesel stratejik anla\u015fma haricinde, halihaz\u0131rda bu hedefi ilerletmeye y\u00f6nelik \u00e7ok az anlaml\u0131 giri\u015fim mevcuttur. Malum oldu\u011fu \u00fczere, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok say\u0131da engel ve bireysel devlet \u00e7\u0131karlar\u0131, \u00fcmmetin ulus\u00f6tesi bir \u015fekilde birle\u015fmesinin umudunu k\u0131rmaktad\u0131r. Pek \u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman rejim aras\u0131nda derinlemesine k\u00f6k salm\u0131\u015f otoriterlik, yolsuzluk ve k\u00f6t\u00fc y\u00f6netim seviyeleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu yap\u0131sal zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmek belki de en \u00e7etin manidir. Toplumsal e\u015fitsizlikler, i\u015fsizlik, yoksulluk, pandemiler, siyasi istikrars\u0131zl\u0131k, sava\u015f, mezhep\u00e7ilik, t\u00fcketimcilik, neo-kolonyalizm ve \u00e7evresel krizle daha da \u015fiddetlenen y\u0131k\u0131c\u0131 sosyo-politik e\u011filimler, \u00f6n\u00fc al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, \u015fu anda cereyan eden \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi b\u00fcy\u00fctecek ve hi\u00e7birimizin arzu etmedi\u011fi bir gelece\u011fe yol a\u00e7abilecektir.<\/span><\/p>\n

Muhtemel, M\u00fcmk\u00fcn ve \u0130stenen Gelecekler<\/span><\/h3>\n

On dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan yirminci y\u00fczy\u0131la kadar uzanan bir yelpazedeki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, M\u00fcsl\u00fcman medeniyetinin par\u00e7alanmas\u0131 ve anlaml\u0131 bir \u00fcmmet b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn nas\u0131l yeniden tesis edilebilece\u011fi meselesiyle u\u011fra\u015ft\u0131. Cemaleddin Efgani, Muhammed Abduh, Re\u015fid R\u0131za, Muhammed \u0130kbal, Ebu’l A’l\u00e2 Mevdud\u00ee, Ebu’l Hasan Ali Nedv\u00ee, Malik Bin Nebi, Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7 ve daha bir\u00e7ok ismin katk\u0131lar\u0131, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin, modernli\u011fin, sek\u00fclerli\u011fin, milliyet\u00e7ili\u011fin ve M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyadaki fikr\u00ee \u00fcretkenli\u011fin y\u0131prat\u0131c\u0131 durgunlu\u011funun fel\u00e7 edici etkilerini ele alm\u0131\u015f ve \u00e7e\u015fitli \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 \u00f6nermi\u015ftir. Bu isimler kendi zamanlar\u0131na ve ba\u011flamlar\u0131na ellerinden geldi\u011fince cevap vermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, farkl\u0131 derecelerde ba\u015far\u0131 elde eden \u0130slami ihya hareketlerine ilham vermi\u015f ve bize \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken zengin bir miras b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bu bayrak daha sonra, \u00f6nc\u00fclerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirerek \u00fcmmetin mevcut durumunu de\u011ferlendirmeye ve kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7e\u015fitli \u00e7a\u011fda\u015f M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlere, filozoflara ve entelekt\u00fcellere devredilmi\u015ftir. Bunlardan pek az\u0131 akademik \u00e7evrelerin ya da sad\u0131k takip\u00e7ilerinin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fabilmi\u015f; etkileri s\u0131radan M\u00fcsl\u00fcmanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u0131n\u0131rl\u0131 ve eri\u015filmesi g\u00fc\u00e7 kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcmmete dair \u00fcst d\u00fczey bir \u00e7\u00f6z\u00fcmleme sunmaya y\u00f6nelik, yak\u0131n d\u00f6nemdeki dikkat \u00e7ekici \u00e7abalar aras\u0131nda M. Umer Chapra\u2019n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman Medeniyeti: Gerilemenin Sebepleri ve Reform \u0130htiyac\u0131 (Muslim Civilization: The Causes of Decline and the Need for Reform<\/i><\/a>), Ali Allawi\u2019nin \u0130slam Medeniyetinin Krizi (The Crisis of Islamic Civilization) ve Ahmet Davuto\u011flu\u2019nun Medeniyet D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve M\u00fcsl\u00fcman D\u00fcnya (Civilizational Transformation and the Muslim World<\/a>) adl\u0131 eserleri yer almaktad\u0131r. Ne var ki, daha iyi bir gelece\u011fin nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnebilece\u011fini ve ona nas\u0131l \u015fekil verilebilece\u011fini ciddi bi\u00e7imde tahayy\u00fcl etmeye zaman ay\u0131ran \u00e2lim ve aktivistlerin say\u0131s\u0131 \u00e7ok azd\u0131r. Ziauddin Sardar, M\u00fcsl\u00fcman Medeniyetinin Gelece\u011fi (The Future of Muslim Civilization<\/a>) ve \u0130slami Gelecekler: Gelecek Fikirlerin \u015eekli (Islamic Futures: The Shape of Ideas to Come<\/a>) adl\u0131 kitaplar\u0131nda bu meseleleri sistemli bi\u00e7imde ele alan az say\u0131daki M\u00fcsl\u00fcmandan biridir. Kanaatimce, \u00fcmmet merkezli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f, Gelecek \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131\u2019n\u0131n baz\u0131 ara\u00e7 ve tekniklerinden yararlanmak suretiyle \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde zenginle\u015febilir.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Gelecek \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 analiz modellerinin uygulanmas\u0131, Ufuk Taramas\u0131, Vizyon Geli\u015ftirme, Senaryo Planlamas\u0131 ve Geriye D\u00f6n\u00fck Tahmin gibi ara\u00e7lardan yararlanarak toplumsal, siyasi, teknolojik, \u00e7evresel ve k\u00fclt\u00fcrel e\u011filimlerin sistematik, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl ve disiplinler aras\u0131 bir incelemesi yoluyla muhtemel ve m\u00fcmk\u00fcn gelecek senaryolar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmeye yard\u0131mc\u0131 olabilir. Senaryo Planlamas\u0131, farkl\u0131 M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda h\u00e2lihaz\u0131rda \u015fekillenmekte olan \u00e7e\u015fitli e\u011filimleri haritaland\u0131rmak ve bunlardan hareketle ileriye d\u00f6n\u00fck \u00e7\u0131kar\u0131mlar yapmak bak\u0131m\u0131ndan faydal\u0131 olacakt\u0131r. Bu y\u00f6ntem uyguland\u0131\u011f\u0131nda, ger\u00e7ekle\u015fmesi muhtemel \u00e7e\u015fitli senaryolar \u00f6ng\u00f6rmek ve iyimser, ger\u00e7ek\u00e7i, en k\u00f6t\u00fc ihtimale dayanan ya da beklenmedik geli\u015fmelere a\u00e7\u0131k gelecek ihtimallerini tasavvur etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ku\u015fkusuz bunun i\u00e7in mevcut en iyi verilere dayanmak gerekir. Ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, alan uzmanlar\u0131n\u0131n kendi sosyo-politik k\u00fclt\u00fcrleri, ikili, \u00e7ok tarafl\u0131 ve uluslararas\u0131 ittifaklar\u0131 ile tarihsel ve g\u00fcncel durum hakk\u0131nda derinlikli bir analiz geli\u015ftirebilmeleri i\u00e7in sistematik bir bi\u00e7imde bir araya getirilmesi gerekir. Geriye D\u00f6n\u00fck Tahmin arac\u0131 ise, bireylerden tercih ettikleri gelece\u011fi g\u00f6zlerinde canland\u0131rmalar\u0131n\u0131 isteyerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; ard\u0131ndan bu ilk tasavvurdan geriye do\u011fru gidip, tercih edilen var\u0131\u015f noktas\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in gerekli \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131 ve ad\u0131mlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye te\u015fvik eder.<\/span><\/p>\n

Gelece\u011fe D\u00f6n\u00fc\u015f Hilafeti<\/span><\/h3>\n

D\u00fcnya M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusunun 2030 y\u0131l\u0131na kadar yakla\u015f\u0131k 2,2 milyara ula\u015fmas\u0131 ve bunun yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 28\u2019inin 15\u201329 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda olmas\u0131 beklenmektedir. Bu gen\u00e7 demografik yap\u0131, zaten insan haklar\u0131, bar\u0131\u015f in\u015fas\u0131, ekonomik ve toplumsal adalet i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan toplumsal hareketlerin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bunlar\u0131n gelece\u011fe y\u00f6nelik planlamaya daha a\u00e7\u0131k olmalar\u0131 muhtemeldir. Arap ayaklanmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan aktivist gazeteciler, giri\u015fimciler, sosyal medya fenomenleri ve siyasi kampanyac\u0131lardan olu\u015fan bu nesil, toplumlar\u0131 daha iyiye do\u011fru de\u011fi\u015ftirme konusunda en yetenekli olanlard\u0131r.<\/span><\/p>\n

K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte birbirine ba\u011fl\u0131 M\u00fcsl\u00fcman milenyum (Y) ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcyen ve ekonomik bak\u0131mdan istikrarl\u0131 orta s\u0131n\u0131f\u0131, \u00fcmmet merkezli d\u00fc\u015f\u00fcnebilme, bilgi aktar\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rma ve M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131 ticari ili\u015fkileri geli\u015ftirme yetene\u011fine sahiptir. Ayr\u0131ca daha az imk\u00e2na sahip topluluklara e\u011fitim ve beceri geli\u015fimi sa\u011flayan ve onlar\u0131 kalk\u0131nd\u0131ran sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131 finanse etmeye de en yatk\u0131n kesimdir. B\u00f6ylesi gen\u00e7 ve birbirine ba\u011fl\u0131 bir hareket, umudu eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. Ancak kendisini yaln\u0131zca M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 etkileyen meselelerle s\u0131n\u0131rlamamal\u0131d\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu durumu daha geni\u015f \u00e7apl\u0131 k\u00fcresel krizlerden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz. Bu y\u00fczden ortak insani refah\u0131m\u0131z i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Pan-\u0130slami bir y\u00f6netim tarz\u0131n\u0131 yeniden tesis etmek isteyen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, fikr\u00ee, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel ve sanatsal d\u00fczeylerde, kendi aralar\u0131nda ve ku\u015faklar aras\u0131nda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir isti\u015fare, uzla\u015f\u0131 in\u015fas\u0131 ve i\u015f birli\u011fi prati\u011fi geli\u015ftirmeleri gerekir. \u00dcmmet bilincini g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in, ortaya koydu\u011fumuz fikirlerin her kesimden insanda kar\u015f\u0131l\u0131k bulabilmesi ve onlara hitap etmesi gerekir; aksi takdirde bir ba\u015fka elit entelekt\u00fcel projeye d\u00f6n\u00fc\u015fme riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r\u0131z. Benzer d\u00fc\u015f\u00fcnceleri payla\u015fan hem sanal hem de ger\u00e7ek d\u00fcnyadaki a\u011flar aras\u0131nda son derece b\u00fcy\u00fck bir olumlu etkile\u015fim potansiyeli bulunmaktad\u0131r. Bu da \u00e7evrimi\u00e7i ve \u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 i\u015f birli\u011fi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kararak ve a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 ara\u00e7lardan yararlanarak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki mevcut karde\u015flik bi\u00e7imlerini g\u00fc\u00e7lendirmek ve yeni kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011flant\u0131 bi\u00e7imleri in\u015fa etmek, gelecekteki herhangi bir hilafetin ortaya \u00e7\u0131kma ihtimalini daha da art\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/i><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Profes\u00f6r Ovamir Anjum\u2019un k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ve derinlikli makalesi \u2018Kim Bir Halife \u0130ster? (Who Wants a Caliphate?) (2019) dikkatle okunmay\u0131 ve ciddi bi\u00e7imde ele al\u0131nmay\u0131 hak etmektedir. Anjum, mevcut din\u00ee, siyasi ve tarih\u00ee meselelerin kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirmesini sunduktan sonra, bizi gelecekteki bir hilafeti yeniden tahayy\u00fcl etmeye davet eder ve bu iddial\u0131 hedef i\u00e7in kavramsal varsay\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra […]<\/p>\n","protected":false},"author":263,"featured_media":12424,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[197],"tags":[194],"class_list":["post-12423","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-misafir-katkilari","tag-misafir-katkilari"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t