Ümmetiks Kolokyumu | İslami Sosyal Finans: Anlamı ve Araçları
Ocak kolokyumumuz, İslami ekonomi ve finans konusunda önde gelen bir bilim insanı olan Dr. Monzer Kahf’in bilgi birikimini ön plana çıkardı. Dr. Kahf, İslami sosyal finans konusuna odaklanarak bu kavramın önemini ve hayata geçirilme yollarını ayrıntılı biçimde açıklamıştır.
Konuşmasına başlarken Dr. Kahf, mevcut sosyal finansal sistemin doğasındaki eksiklikleri vurgulamış; küresel yoksulluğun artışını ve ekonomik eşitsizliklerin genişlemesini ortaya koyan yakın tarihli bir OXFAM raporuna atıfta bulunmuştur. Bu sorunların, sistemsel hatalardan kaynaklandığını ve İslami finansal bir çerçevenin uygulanmasıyla etkili bir biçimde giderilebileceğini ileri sürmüştür. Dr. Kahf’a göre bu çerçeve, söz konusu problemlerin yalnızca çözülmesini değil, aynı zamanda yeniden ortaya çıkmalarının da önlenmesini mümkün kılmaktadır.
Dr. Kahf’in sunumu beş ana temayı kapsamıştır: İslam’da kâr amacı güden finansmanın tanımı ve kapsamı; zekât, vakıflar (awqaf) ve hayır kurumlarının kritik rolleri; piyasa aksaklıklarının dinamikleri ve bunların giderilme yolları; piyasa faaliyetlerine katılmadan önce servet dağılımına ilişkin stratejiler; ve İslami mali sistemin temel ilkeleri.
Dr. Kahf, kâr amacı güden İslami finansın, sosyal finansal sağlık ve istikrarın geliştirilmesi açısından hayati öneme sahip olduğunu; bunun, sadaka ve sürekli vakıfların etkilerinden daha güçlü bir rol oynadığını savunmuştur. Bu model, ortak etik sorumluluklar çerçevesinde değer üreten mülkiyet temeline dayanmaktadır ve satış, kira veya ortaklık düzenlemeleri aracılığıyla değer yaratılmasını mümkün kılmaktadır.
Faize dayalı geleneksel bankacılık sisteminin yalnızca tasarruf sahipleriyle borçlular arasında aracılık eden bir yapı olmasına karşın, İslami finansal aracılığın daha adil ve bütüncül olduğunu vurgulamıştır. Bu sistem, tasarruf sahipleri, tüketiciler ve tedarikçileri bir araya getirerek yalnızca değer üretimini teşvik etmekle kalmaz, aynı zamanda kalkınma öncelikli ve etik yatırımları önceleyerek toplum yararına hizmet eder. Böylelikle, çağdaş bankacılıktaki borç yeniden yapılandırmasına dayalı uygulamalardan farklı olarak, toplumsal faydayı esas alır.
Dr. Kahf ayrıca “bencillik yoluyla diğerkâmlık” (altruism through selfishness) kavramını tanıtmış; iyilikseverliğin hem bireysel hem toplumsal refahın bir aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Ona göre zekâtın ifası, bireysel bir yükümlülük olmasının ötesinde, bireysel ve kolektif refahın sağlanmasına hizmet eden ahlaki bir yatırım niteliğindedir.
Buna ek olarak, toplumsal katkının, İslam geleneğinde farz-ı kifaye (toplumsal yükümlülük) olarak görüldüğünü ve bunun, İslami ekonomik sistemin sağlıklı işleyişi için vazgeçilmez olduğunu belirtmiştir. Bu sistemin başarısı, sosyoekonomik dayanışma ilkesine bağlıdır.
Sunumunun sonunda Dr. Kahf, İslami mali sistemin temel unsurlarının, özel mülkiyete saygı ile İslam ilkeleriyle uyumlu, müdahaleci olmayan bir vergi politikası olduğunu vurgulamıştır. Bu unsurlar, sistemin adalet ve etik yönetişim ilkelerine dayalı yapısını güçlendirmektedir.
Dr. Monzer Kahf, İslami iktisat ve finans alanında seçkin bir akademisyendir. İslami sosyal finans kavramını ve bunun günümüz dünyasında uygulanma yöntemlerini açıklamaktadır. Dr. Kahf, 35 kitap kaleme almış, 75’in üzerinde makale yayımlamış ve vakıflar (awqaf), zekât, İslami finans ve bankacılık gibi alanlarda birçok kongre ve ansiklopedi katkısında bulunmuştur.
Dr. Kahf, daha önce İslami Fıkıh Akademisi’nde uzman danışman, IMF’de İslami Finans Danışmanı, IRTI-IDB’de Araştırma Başkanı, Kıdemli Araştırma Ekonomisti ve Kuzey Amerika İslam Toplumunda Finans Direktörü olarak görev yapmıştır.
Hâlihazırda, Türkiye’deki İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Ekonomi ve Yönetim Fakültesi’nde İslami Finans ve İktisat Profesörü olarak görevini sürdürmektedir.
Tarih: Cumartesi, 27 Ocak 2024, Saat 11.00 (ET)
Konuşmacı: Dr. Monzer Kahf, İslami Finans ve İktisat Profesörü
Moderatör: Dr. Usaama al-Azami
Dr. Monzer Kahf
Monzer Kahf, Türkiye’deki İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İktisat ve Yönetim Fakültesi’nde İslami Finans ve Ekonomi Profesörüdür. Dr. Kahf, İslami ekonomi ve finans alanında seçkin bir akademisyen olup, 35 kitap, 75’ten fazla makale ve vakıflar (Awqaf), zekât, İslami finans ve bankacılık ile diğer İslami ekonomi alanlarına dair çok sayıda konferans ve ansiklopedi katkısı üretmiştir. Dr. Kahf, İslami Fıkıh Akademisi’nde işbirliği yapan uzman, IMF İslami Finans Danışmanı, IRTI-IDB Araştırma Başkanı, Kıdemli Araştırma Ekonomisti ve Kuzey Amerika İslam Toplumu Finans Direktörü gibi çeşitli görevlerde bulunmuştur.
